Ligt er donkere materie opgehoopt onder onze voeten? Natuurkundigen gebruiken onze planeet als val
Wetenschap/width:1920/plain/https://s3-newsifier.ams3.digitaloceanspaces.com/welingelichtekringen.nl/images/2026-11/donkere-materie-aarde-jupiter-val-6afc1d18ca34d.jpg@webp)
Zo’n 85 procent van alle materie in het heelal is onzichtbaar.
Natuurkundigen weten dat dit duistere, mysterieuze goedje bestaat, omdat het zwaartekracht
uitoefent. Maar niemand heeft een donker materiedeeltje ooit rechtstreeks kunnen meten. Kan het zijn dat het spul zich al miljarden jaren ophoopt onder onze voeten, diep in de aardkern?
Drie theoretisch natuurkundigen zochten het uit met de Aarde, de zon,
Jupiter en witte dwergen als val. Ze publiceerden hun studie in het Journal of
Cosmology and Astroparticle Physics (JCAP).
Vonden ze donkere materie in de Aarde?
Nee. Bewijs voor donkere materie vonden Alejandro Ibarra (Technische
Universiteit München), Merlin Reichard (Korea Institute for Advanced
Study) en Gaurav Tomar (Sogang University in Seoul) niet. Ze konden wel
een reeks mogelijke eigenschappen schrappen die andere experimenten nog
open lieten.
De Aarde bleek daarbij juist een goede val. Het ijzer in de aardkern
maakt onze planeet gevoelig voor deeltjes met een piepkleine elektrische
lading, schrijven de onderzoekers in hun artikel. Voor deeltjes
die zwaarder zijn dan ongeveer tien keer een proton, een van de
kerndeeltjes van een atoom, gaf de Aarde de scherpste grens van alle
vier.
Waarom zou een planeet donkere materie vangen?
Het gaat om deeltjes die heel licht met gewone materie reageren,
bijvoorbeeld omdat ze een minieme lading hebben of zich gedragen als
piepkleine magneten. Komen zulke deeltjes traag aan, dan geven ze in een
detector te weinig energie af om op te vallen.
Een planeet of ster werkt andersom. Botst een traag deeltje
daarbinnen een paar keer met atomen, dan verliest het net genoeg vaart
om niet meer aan de zwaartekracht te ontsnappen. Het zakt naar het
midden. Daar zitten na miljarden jaren zoveel deeltjes op elkaar dat ze
elkaar kunnen vernietigen, net zoals materie
en antimaterie elkaar opheffen. Daarbij ontstaan andere deeltjes, of
warmte.
Hoe meet je dat in de aarde en de zon?
Bij de Aarde en de zon zoek je naar neutrino’s, spookdeeltjes die
dwars door een planeet heen vliegen. De onderzoekers gebruikten de
metingen van IceCube, een detector van een kubieke kilometer ijs op de
Zuidpool. Het poolijs dient vaker als meetinstrument, zoals bij de
mysterieuze radiosignalen onder Antarctica.
Er zijn speciale experimenten, zoals IceCube op de Zuidpool, die zoeken naar neutrino's uit de zon en de aarde. Bij Jupiter en witte dwergen keken we naar opwarming.- Gaurav Tomar, natuurkundige, Sogang University
Wat heeft Jupiter ermee te maken?
Jupiter en witte dwergen, de uitgebrande restanten van sterren,
hebben geen kernfusie zoals de zon. Extra warmte van binnenuit valt bij
hen dus sneller op. De onderzoekers berekenden hoeveel warmte donkere
materie zou opleveren en legden dat naast wat de hemellichamen echt
uitstralen. Jupiter geeft volgens metingen van ruimtesonde Cassini zo’n
7,5 watt per vierkante meter af.
Zou donkere materie in een bepaald scenario meer warmte maken dan
zo’n hemellichaam in totaal uitstraalt, dan kan dat scenario niet
kloppen. Voor andere magnetische en elektrische eigenschappen gaven
witte dwergen de strengste grenzen.
Hoe zeker zijn die grenzen?
De witte dwerg in de studie staat in sterrenhoop M4, in het
sterrenbeeld Schorpioen. Hij weegt bijna anderhalf keer zoveel als de
zon, maar is kleiner dan de Aarde. Hoeveel donkere materie daar
rondzweeft, heeft nooit iemand gemeten. De onderzoekers gebruikten een
schatting uit modellen.
We weten niet hoeveel donkere materie daar zit. We hebben schattingen gebruikt: veranderen die, dan kunnen onze grenzen zwakker of strenger worden.- Gaurav Tomar, natuurkundige, Sogang University
Tomar wil verder zoeken bij nog koudere witte dwergen in gebieden met
meer donkere materie, waar extra warmte nog beter opvalt. Daarna zijn
exoplaneten aan de beurt, planeten bij andere sterren, als vallen buiten
ons zonnestelsel.
Meer weten?
Bronnen: EurekAlert,
arXiv (studie)
Lees ook
POPULAIR NIEUWS

Zoveel betalen een Belg, een Duitser en jij per maand voor de zorgverzekering

Zo bak je champignons goudbruin in plaats van bleek en slap

3 tekenen dat je echt verliefd bent op iemand, volgens een relatietherapeut

Michael Burry legt uit: 'Niet Huangs affaires maar een 'lawine' van AI-chips is het echte probleem bij Nvidia'
De vorige keer was een succes (Kim heeft nu een atoombom) dus Trump sluit ontmoeting met Kim Jong-un in China niet uit



