Melatonine: het 'natuurlijke' slaapmiddel dat minder onschuldig is dan je denkt

Steeds meer Nederlanders grijpen naar melatonine om beter te slapen. Het wordt aangeprezen als natuurlijk alternatief voor klassieke slaappillen, maar experts slaan alarm: dit hormoon is minder onschuldig dan de verpakking doet vermoeden.

Melatonine wordt geproduceerd door de pijnappelklier in onze hersenen en reguleert ons slaap-waakritme. "Melatonine is geen slaaphormoon," verduidelijkt Thomas Penzel, hoofd van het Interdisciplinair Centrum voor Slaapgeneeskunde van Charité. "Het synchroniseert de interne klokken van de verschillende organen en lichaamsfuncties."[

Het hormoon wordt ook wel het 'donkerhormoon' genoemd omdat het ons brein signaleert dat het buiten donker wordt. Bij jetlag of ploegendienst kan het helpen bij de aanpassing aan een nieuw ritme. Maar bij gewone inslaap- en doorslaapproblemen is de werking volgens studies beperkt.

De lijst met mogelijke bijwerkingen is verrassend lang: hoofdpijn, duizeligheid, nachtmerries, maagdarmklachten, vermoeidheid overdag, en zelfs hartkloppingen en verhoogde bloeddruk. Ook psychische klachten zoals rusteloosheid, prikkelbaarheid en angstgevoelens worden gemeld.

Wat nog zorgwekkender is: recent Amerikaans onderzoek toont aan dat langdurig gebruik van melatonine (langer dan één jaar) het risico op hartfalen met 90 procent kan verhogen. Gebruikers bleken 3,5 keer vaker in het ziekenhuis te belanden vanwege hartproblemen.

Een bijkomend probleem bij vrij verkrijgbare supplementen is de onduidelijke dosering. Bij steekproeven bleek soms de tienvoudige hoeveelheid melatonine aanwezig te zijn dan op het etiket vermeld. "Je weet niet precies wat erin zit – en hoeveel," waarschuwt slaaponderzoeker Dieter Kunz.

Slaapexperts maken zich ernstig zorgen over de trend om kinderen melatonine te geven in de vorm van gummyberen. Omdat melatonine ook een rol speelt als taktgever voor de puberteit, kunnen dergelijke producten de ontwikkeling verstoren.

Voordat je naar supplementen grijpt, adviseren experts eerst te werken aan goede slaaphygiëne: vaste bedtijden, geen fel licht voor het slapen, geen zware maaltijden of alcohol 's avonds. En vooral: niet in slaap vallen voor de televisie – dat is "inslaapkiller nummer één."