Van heel veel koffie kunnen je hersenen krimpen

Koffie geldt als superfood: het verbetert je concentratie, verlengt mogelijk je leven en maakt je biologisch jonger. Maar er is een keerzijde. Wie structureel meer dan zes koppen per dag drinkt, loopt een fors verhoogd risico op dementie én meetbaar kleinere hersenen.

Onderzoekers van de University of South Australia analyseerden de koffiegewoonten van bijna 18.000 deelnemers uit de UK Biobank, met leeftijden tussen 37 en 73 jaar. De conclusie was opvallend: wie dagelijks meer dan zes koppen koffie drinkt, heeft 53 procent meer kans op dementie én een kleiner totaal hersenvolume. Het verband bleef significant na correctie voor factoren als leeftijd, geslacht en BMI.

Cafeïne bindt zich aan adenosinereceptoren in de hersenen – dezelfde receptoren die normaal vermoeidheidssignalen doorgeven. In kleine hoeveelheden houdt dit je alert. Maar bij overmatig gebruik blijven de hersenen permanent in een 'actieve stand', zelfs tijdens de slaap.

Onderzoek van de Universiteit van Montreal toonde aan dat cafeïne de diepe slaap verstoort. Juist in die fase verwerken hersenen herinneringen en herstellen ze zichzelf. Wie dit herstelproces structureel ondermijnt, riskeert op termijn cognitieve achteruitgang.

Het goede nieuws: tot vier koppen per dag is koffie waarschijnlijk goed voor je. Recent onderzoek van King's College London liet zien dat mensen die drie tot vier kopjes per dag drinken, langere telomeren hebben – een marker voor biologische jeugd. Hun cellen waren gemiddeld vijf jaar 'jonger' dan die van niet-koffiedrinkers.

Bij meer dan vijf koppen verdwijnt dit voordeel en zagen onderzoekers zelfs tekenen van cellulaire schade.

De wetenschap is duidelijk: koffie is geen vijand, maar de dosis maakt het verschil. Tot vier koppen per dag beschermt mogelijk je cellen en houdt je scherp. Boven de zes koppen betalen je hersenen de prijs.

Wie niet zonder kan, doet er goed aan de late kopjes te schrappen – juist die verstoren de nachtelijke herstelprocessen het meest. En die zevende kop? Die laat je beter staan.