Wetenschappers ontdekken dat deze darmbacterie al bij kinderen het DNA beschadigt — en mogelijk verklaart waarom darmkanker steeds jonger toeslaat

Bepaalde stammen van de darmbacterie Escherichia coli produceren het gifstofje colibactine. Dat kan DNA-schade en blijvende mutaties veroorzaken in darmcellen — waarschijnlijk vaak al in de eerste tien levensjaren — en is opvallend vaker teruggevonden in darmtumoren van jonge patiënten.

Een internationaal team analyseerde tumoren van 981 mensen uit 11 landen. De typische mutatie-‘vingerafdruk’ van colibactine kwam 3,3 keer vaker voor bij patiënten die vóór hun 40e darmkanker kregen dan bij mensen die pas na hun 70e werden gediagnosticeerd. Op basis van de mutatiepatronen schatten de onderzoekers dat de schade vaak in de kindertijd is ontstaan.

Darmkanker op jongere leeftijd neemt in diverse landen toe. Colibactine biedt een biologisch plausibele verklaring voor een deel daarvan: een vroege DNA-mutatie kan tientallen jaren sluimeren en later, samen met andere genetische veranderingen en leefstijlfactoren, bijdragen aan tumorgroei.

De onderzoekers benadrukken wel dat het waarschijnlijk om een samenspel gaat. Waarom sommige mensen met deze bacteriën nooit kanker krijgen en anderen wel, is nog onbekend. Factoren zoals genetische aanleg, darmontsteking, voeding, antibioticagebruik en de rest van het microbioom worden nog onderzocht.

Een recente studie vond pks+-bacteriën bij meer dan de helft van de onderzochte baby’s in de eerste twee levensjaren: bij 56 procent van de voldragen baby’s en 66 procent van de NICU-groep. Dat betekent nadrukkelijk niet dat meer dan de helft later darmkanker krijgt. De auteurs denken juist dat dragerschap in veel gevallen onderdeel kan zijn van de normale ontwikkeling van het darmmicrobioom; het is nog onduidelijk onder welke omstandigheden er werkelijk schadelijke mutaties ontstaan.

Er is nog geen standaardtest om deze colibactine-producerende bacteriën op te sporen, noch een bewezen behandeling om darmkanker hierdoor te voorkomen. Wel blijven de bekende maatregelen relevant:

De kern: wetenschappers hebben geen definitieve verklaring voor de stijging van jonge darmkanker gevonden, maar colibactine is een serieuze kandidaat die laat zien dat de basis voor sommige tumoren mogelijk al vroeg in het leven wordt gelegd.

Meer weten?