Waarom lichten kattenogen op in het donker?

Op een mistige avond in 1933 tuft zakenman Percy Shaw na een avondje pub naar huis over een kronkelweg in het Engelse Yorkshire. Het zicht is erbarmelijk. Tot er ineens twee felle stippen oplichten langs de weg. Shaw trapt vol op de rem. De lichtgevende bolletjes blijken de ogen van een kat en redden misschien wel zijn leven. Nog een paar meter en hij was de afgrond in gereden.

Die nacht krijgt Shaw een briljant idee: wat als wegen net zo zouden kunnen terugschijnen als kattenogen? Binnen een jaar ligt zijn uitvinding op straat: de Catseye-reflector. Kleine reflecterende blokjes in het asfalt die je eigen koplampen terugkaatsen, zodat je in het donker ziet waar de weg loopt. Simpel, geniaal en potentieel levensreddend.

De oude Egyptenaren dachten dat katten na zonsondergang de zon in hun ogen bewaarden. De echte verklaring werd pas in 1929 ontdekt. Achter het netvlies van een kat zit namelijk een spiegelachtige laag: het tapetum lucidum. Mensen hebben dat niet. Licht dat bij ons niet wordt opgevangen, gaat verloren. Bij katten wordt dat licht teruggekaatst door die spiegel, dwars door het netvlies heen. Dit geeft de prachtige dieren een tweede kans om zelfs het zwakste sprankje licht op te pikken. De mysterieuze gloed is dus gereflecteerd licht.

Dankzij dat systeem zien katten een schemering wat voor ons pikdonker is. Handig als je ’s nachts jaagt. Ook koeien, schapen en paarden hebben zo’n lichtspiegel, waarschijnlijk om roofdieren te spotten. En in troebel water vertrouwen vissen en dolfijnen erop. Wij niet. De meeste primaten zijn dagdieren en hebben geen nachtzicht nodig.

Het verhaal stopt daar niet. Wetenschapper Young Min Song van het Korea Advanced Institute of Science and Technology liet zich inspireren door kattenogen bij het ontwerpen van een nieuwe camera. “Kattenogen fascineren me al jaren”, zegt hij. “Vooral hoe ze helder blijven zien van fel daglicht tot bijna volledige duisternis.”

Hij bouwde een kunstmatige reflector in zijn camera, gebaseerd op het tapetum lucidum. “Een prachtig simpele maar krachtige manier om lichtgevoeligheid te vergroten zonder extra energie”, aldus Song.

Daar bleef het niet bij. Hij voegde ook een verticale, spleetvormige opening toe, net als de pupil van een kat. Tot zijn verbazing bleek die vorm perfect om gecamoufleerde objecten zichtbaar te maken. “Wat ons het meest verraste”, zegt hij, “was hoe effectief die verticale pupilstructuur camouflage doorbrak in complexe beelden.”

Bron: Popular Science