Zolang duurt het voordat je kat je vergeet

Wie lang op reis gaat of tijdelijk ergens anders woont, vraagt zich vroeg of laat af: wanneer vergeet mijn kat mij eigenlijk? Het korte antwoord: veel later dan je denkt – als het al gebeurt.​

Katten beschikken over een verrassend goed geheugen. Hun kortetermijngeheugen – het geheugen dat ze gebruiken om praktische dingen te onthouden, zoals waar de voerbak staat of waar net een prooi verdween – kan tot zo’n zestien uur informatie vasthouden, aanzienlijk langer dan bij veel andere dieren. Dat verklaart waarom een kat uren later nog terugloopt naar de kast waar jij even daarvoor een snackblikje pakte.​

Belangrijker voor baasjes is het langetermijngeheugen. Uit gedragsstudies en observaties blijkt dat katten betekenisvolle gebeurtenissen en personen tot wel drie jaar kunnen onthouden, vooral als die herinneringen gekoppeld zijn aan veiligheid, voedsel of sterke emoties. Dierenartsen en gedragsexperts benadrukken bovendien dat veel kennis waarschijnlijk levenslang aanwezig blijft, zeker bij gezonde, niet al te oude katten.​

Daarmee komen we bij de kernvraag: vergeet een kat zijn eigenaar? Alles wijst erop van niet – of in elk geval pas heel laat. Omdat jij als mens zorgt voor eten, beschutting, routine en vaak ook troost, wordt jouw aanwezigheid opgeslagen als een soort “veiligheidsanker” in het langetermijngeheugen. Experts schatten dat al een paar maanden samenleven genoeg is om een blijvende herinnering te vormen, zelfs als jullie elkaar daarna lange tijd niet zien.​

Katten herkennen hun mens trouwens minder op gezicht dan wij denken. Ze leunen vooral op geur en geluid: jouw lichaamsgeur, het wasmiddel van thuis, het geluid van je stem of zelfs van je auto in de straat. Juist die combinatie van stabiele geuren en klanken maakt dat een kat je ook na weken of maanden afwezigheid nog kan “lezen” als vertrouwd.​

Pas op hogere leeftijd – grofweg vanaf een jaar of twaalf – kan het geheugen achteruitgaan door cognitieve veroudering, vergelijkbaar met dementie bij mensen. Dan kan een kat gedesoriënteerd raken, dagelijkse routines vergeten en soms ook minder scherp reageren op vertrouwde personen. Maar bij gezonde volwassen dieren is de kans dat jouw kat je na een vakantie of een paar maanden elders niet meer kent, uiterst klein.​

Met andere woorden: je kat mist je misschien op zijn eigen stille, kattige manier – maar vergeten doet hij je niet snel.