Slecht nieuws voor Poetins oorlogseconomie

door Dirk Kruin

zondag, 01 februari 2026 om 11:40

De oorlog tegen Oekraïne slorpt naar schatting rond de 40 procent van de Russische staatsuitgaven op. Tegelijk kelderen de inkomsten: volgens het Russische ministerie van Financiën daalden de grondstoffenopbrengsten vorig jaar met 24 procent, in december zelfs met 57 procent ten opzichte van december 2024. De prijs van het Russische Urals-olie zakte onder de 40 dollar per vat, terwijl de begroting voor 2026 nog uitgaat van bijna 60 dollar. Dat gat moet ergens worden gedicht.

Tot nu toe werd de pijn afgekocht met reserves. Moskou teert in hoog tempo in op de Nationale Welvaartsfonds, ooit bedoeld als vangnet voor pensioenen. Dat fonds is de afgelopen jaren meer dan gehalveerd en economen waarschuwen dat het bij aanhoudende trends in 2026 in de gevarenzone raakt. Maar zelfs dat is niet genoeg. Daarom heeft het Kremlin in 2025 de vlakke belasting afgeschaft en een progressief tarief ingevoerd, de winstbelasting verhoogd en per januari het btw‑tarief naar 22 procent opgeschroefd.

Tegelijk wordt er gesneden in sociale uitgaven. Hun aandeel in de begroting daalt van 38 procent in 2021 naar zo’n 25 procent in 2026, terwijl de inflatie in 2025 bijna 6 procent bedroeg. De koopkracht van pensioenen en uitkeringen erodeert, terwijl er wordt gesproken over het afschaffen van gunstige regelingen voor zelfstandigen en kleine ondernemers en zelfs van de royale moederschapsuitkering vanaf het eerste kind. Daarmee schuift de oorlogslast steeds nadrukkelijker door naar de bevolking.

De echte stresstest moet echter nog komen. De EU heeft besloten Russische gasimporten gefaseerd te beëindigen: eerst lng, daarna pijpleidinggas, uiterlijk in 2027. Experts schatten dat Rusland hierdoor jaarlijks 13 tot 15 miljard euro aan inkomsten kan verliezen, zonder reële mogelijkheid dit volledig naar China om te leiden. Intussen heeft het IMF de groeiverwachting voor de Russische economie in 2026 teruggebracht tot slechts 0,8 procent, een schril contrast met de oorlogsgroei van 2024.

Poetin kan de cijfers nog een tijdlang maskeren met propaganda en repressie. Maar naarmate reserves slinken, belastingen stijgen en sociale voorzieningen worden afgebouwd, wordt duidelijk wie uiteindelijk de prijs van de oorlog betaalt: gewone Russen, én een economie die structureel in een oorlogspad is vastgelopen.

Feitenkader – Poetins oorlogseconomie onder druk

OorlogsuitgavenOngeveer 38 à 40 procent van de federale uitgaven gaat in 2026 naar defensie en veiligheid, het hoogste niveau sinds de Sovjettijd.
Ongeveer 38 à 40 procent van de federale uitgaven gaat in 2026 naar defensie en veiligheid, het hoogste niveau sinds de Sovjettijd.
Groei en vooruitzichtenHet IMF verlaagde de groeiverwachting voor de Russische economie in 2026 tot circa 0,8 procent, na eerdere oorlogs“groei” dankzij militair-industriele productie.
Het IMF verlaagde de groeiverwachting voor de Russische economie in 2026 tot circa 0,8 procent, na eerdere oorlogs“groei” dankzij militair-industriele productie.
Inkomstenval energieDe olie- en gasinkomsten staan onder druk door sancties en kortingen op Urals‑olie, die rond of onder de 40 dollar per vat schommelt, fors onder de begrotingsaanname.
De olie- en gasinkomsten staan onder druk door sancties en kortingen op Urals‑olie, die rond of onder de 40 dollar per vat schommelt, fors onder de begrotingsaanname.
Nationale Welvaartsfonds (NWF)De liquide reserves van het NWF zijn sinds voor de oorlog meer dan gehalveerd en kunnen bij aanhoudend laag olieprijsniveau binnen circa een jaar tot anderhalf jaar uitgeput raken.
De liquide reserves van het NWF zijn sinds voor de oorlog meer dan gehalveerd en kunnen bij aanhoudend laag olieprijsniveau binnen circa een jaar tot anderhalf jaar uitgeput raken.
EU-gasban tot 2027De EU heeft een wet aangenomen die Russische gasimporten gefaseerd stopzet: eerst lng (eind 2026/begin 2027), vervolgens pijpleidinggas uiterlijk najaar 2027.
De EU heeft een wet aangenomen die Russische gasimporten gefaseerd stopzet: eerst lng (eind 2026/begin 2027), vervolgens pijpleidinggas uiterlijk najaar 2027.
Sociale uitgavenHet aandeel van sociale programma’s in de federale begroting daalt van ongeveer 38 procent (2021) naar circa 25 procent in 2026, terwijl de inflatie koopkracht verder uitholt.
Het aandeel van sociale programma’s in de federale begroting daalt van ongeveer 38 procent (2021) naar circa 25 procent in 2026, terwijl de inflatie koopkracht verder uitholt.
BelastingenRusland heeft de vlakke inkomstenbelasting verlaten, de progressieve toptarieven verhoogd en stuurt op hogere btw, expliciet om het oorlogstekort te financieren.
Rusland heeft de vlakke inkomstenbelasting verlaten, de progressieve toptarieven verhoogd en stuurt op hogere btw, expliciet om het oorlogstekort te financieren.
Druk op burgers en bedrijvenAnalyses signaleren “structurele verarming”: hogere lasten, minder steun, strengere inning en meer druk op regio’s om soldaten te werven en te betalen.
Analyses signaleren “structurele verarming”: hogere lasten, minder steun, strengere inning en meer druk op regio’s om soldaten te werven en te betalen.