China opent bizarre snelweg door het Noordpoolijs, maar de prijs kan gigantisch zijn

China heeft een nieuwe snelweg naar Europa gevonden. Alleen ligt er geen asfalt, maar ijs. Voor het eerst is er een vaste commerciële containerdienst via de Noordelijke Zeeroute, dwars door het Noordpoolgebied langs de Russische kust. De winst is spectaculair: een reis die normaal ruim 40 dagen duurt, kan ineens in 18 dagen.

Rederij Sea Legend vaart sinds kort regelmatig tussen het Chinese Ningbo-Zhoushan en het Britse Felixstowe. Voor het vaarseizoen van 2026 staan acht wekelijkse afvaarten tussen augustus en oktober gepland. Daarmee probeert Beijing iets waar al jaren over wordt gesproken: van de Noordpool een echte handelsroute tussen Azië en Europa maken.

De Chinese president Xi Jinping droomt al sinds 2017 van een ‘Polar Silk Road’. Klimaatverandering helpt hem daarbij onbedoeld een handje. Door het afnemende zomerijs is de 5500 kilometer lange Noordelijke Zeeroute steeds langer bevaarbaar.

Voor China kan dat bijzonder aantrekkelijk zijn. Vooral elektrische auto's, lithiumbatterijen en zonnepanelen kunnen veel sneller Europa bereiken. Bovendien vormt de route een alternatief voor het Suezkanaal en de Straat van Hormuz, waar geopolitieke conflicten de wereldhandel kwetsbaar maken.

Maar er zit een flinke Russische adder onder het ijs. Grote delen van de route vallen binnen de Russische exclusieve economische zone. Moskou verstrekt vaarvergunningen en levert de nucleair aangedreven ijsbrekers die veel schepen nodig hebben. Sinds de invasie van Oekraïne zijn Rusland en China in het Noordpoolgebied bovendien steeds afhankelijker van elkaar geworden.

Nog groter zijn mogelijk de milieurisico's. Sea Legend stelt dat de kortere route de uitstoot ongeveer halveert. Deskundigen waarschuwen echter dat één ernstig ongeluk die milieuwinst compleet kan overschaduwen.

Een lekkage van zware stookolie is in het ijskoude Noordpoolgebied extreem moeilijk op te ruimen. Olie breekt er langzaam af en kan tussen het ijs terechtkomen. Door de enorme afstanden kunnen gespecialiseerde hulpdiensten bovendien weken nodig hebben om een ongeluk te bereiken.

Ook roetuitstoot is gevaarlijk. Zwart koolstof dat op sneeuw en ijs terechtkomt, maakt het oppervlak donkerder. Daardoor wordt meer zonnewarmte opgenomen en smelt het ijs sneller.

Ondertussen varen Russische tankers uit de zogenoemde schaduwvloot al volop door het gebied, soms zonder normale verzekeringen of toezicht.

De Noordpoolroute mag je dan in 18 dagen naar Europa brengen, voorlopig blijven de kosten, sancties, korte vaarperiode en enorme milieurisico's een serieus obstakel. Een vervanger voor het Suezkanaal is het dus nog lang niet.

Bron: The Guardian