Groei Schiphol nodig voor economie? Volgens deze studie niet

De aanname dat Nederland economisch niet zonder een megahub kan, krijgt een flinke tik. Volgens nieuw onderzoek van CE Delft kan de Nederlandse economie ook floreren met aanzienlijk minder vliegverkeer op Schiphol. Minder starts en landingen betekenen vooral minder overlast, minder uitstoot én meer ruimte voor woningbouw, terwijl de economische schade volgens de onderzoekers beperkt blijft.

Het rapport, opgesteld in opdracht van de Maatschappelijke Raad Schiphol, rekent af met het idee dat groei van de luchtvaart automatisch leidt tot groei van de economie. Onderzoeker Martijn Blom benadrukt dat het debat te vaak wordt gereduceerd tot banen en bruto binnenlands product. “Meer vluchten betekenen niet per definitie meer welvaart”, is de kern van zijn betoog.

CE Delft vergeleek drie varianten: 500.000, 375.000 en 250.000 vliegbewegingen per jaar. Daarbij keken de onderzoekers niet alleen naar economische indicatoren, maar ook naar gezondheid, leefbaarheid en klimaat.

Bij het hoogste aantal vluchten worden ruim 1,3 miljoen Nederlanders blootgesteld aan geluidsniveaus boven de adviesgrens van de Wereldgezondheidsorganisatie. In het meest sobere scenario daalt dat aantal met meer dan de helft. De zone met zware geluidshinder krimpt bovendien flink, waardoor rond de luchthaven ruimte ontstaat voor tienduizenden nieuwe woningen.

Ook de gezondheidswinst is aanzienlijk. Minder uitstoot van ultrafijnstof en andere schadelijke stoffen vertaalt zich volgens het rapport in een sterke daling van luchtvaartgerelateerde gezondheidsrisico’s. Tegelijkertijd verdwijnen in het kleinste scenario op korte termijn naar schatting 35.000 banen in de sector en de bedrijven eromheen. Volgens CE Delft kan een deel van deze werknemers elders aan de slag, bijvoorbeeld in sectoren waar personeel schaars is.

Opvallend is dat de aantrekkelijkheid van Nederland als vestigingsland volgens de studie nauwelijks verandert binnen de onderzochte bandbreedte. De economische meerwaarde van internationale verbindingen lijkt al bij een veel lager aantal vluchten grotendeels bereikt.

De conclusies stuiten op verzet. KLM wees eerder op honderdduizenden banen en miljarden aan economische waarde die met de luchtvaart gemoeid zijn. Ook het rapport van oud-ASML-topman Peter Wennink waarschuwde voor aantasting van Nederland als internationaal knooppunt.

Luchtvaarteconoom Rogier Lieshout noemt het CE Delft-rapport onvolledig, omdat niet alle effecten financieel tegen elkaar zijn afgezet. Zo kan extra reistijd voor passagiers volgens hem oplopen tot honderden miljoenen euro’s per jaar aan welvaartsverlies.

Schiphol zelf betwijfelt of het netwerk bij 375.000 vluchten overeind blijft en waarschuwt voor internationale tegenmaatregelen.

Het rapport verschijnt terwijl het kabinet werkt aan een nieuw luchthavenbesluit met een voorlopig plafond van 478.000 vluchten. CE Delft spreekt zich niet uit over wat “het juiste” aantal is. De boodschap is helder: de optimale omvang van Schiphol is geen economische wetmatigheid, maar uiteindelijk een politieke keuze.

Bron: Volkskrant