Je hebt meer recht op vrije dagen dan je denkt

woensdag, 17 juni 2026 om 11:18

Veel Nederlandse werknemers denken bij vrij nemen vooral aan vakantiedagen. Toch kun je in Nederland voor veel meer situaties betaald of onbetaald verlof krijgen dan alleen vakantie. Dat hangt wel sterk af van je cao en van afspraken met je werkgever.

Bijzonder verlof: voor de grote momenten

Bijzonder verlof (ook wel buitengewoon verlof) is bedoeld voor uitzonderlijke gebeurtenissen in je privéleven. Denk aan:

Eigen huwelijk of geregistreerd partnerschap – vaak 1 à 2 dagen verlof.
Huwelijk van een kind, ouder, broer of zus – meestal 1 dag.
Overlijden van partner, ouder of kind – vaak meerdere dagen rondom overlijden en uitvaart.
Overlijden van andere familieleden – doorgaans 1 dag voor de uitvaart.
Verhuizing – in veel cao’s 1 dag, soms meer.
Dokter- of tandartsbezoek dat niet buiten werktijd kan – regelmatig als bijzonder verlof geregeld.
Dienstjubileum, bijvoorbeeld 25 jaar in dienst – vaak 1 vrije dag.

Bijzonder verlof is meestal met behoud van loon, maar het is in Nederland niet landelijk in de wet vastgelegd. Wat je precies krijgt, staat in je cao of arbeidscontract. Daardoor kunnen de regels per sector en zelfs per werkgever verschillen.

Zorgverlof: als iemand thuis je nodig heeft

Moet je zorgen voor een ziek kind, partner of ouder, dan kun je recht hebben op zorgverlof. Er zijn twee soorten:

Kortdurend zorgverlofDit gebruik je als iemand in je naaste kring plotseling zorg nodig heeft en jij de enige bent die dat kunt bieden. Je mag per periode van 12 maanden een beperkt aantal uren opnemen en je werkgever moet een deel van je loon doorbetalen.
Langdurend zorgverlof: dit is bedoeld als iemand langdurig of ernstig ziek is. Je kunt dan een groter aantal uren verlof opnemen, vaak zonder loondoorbetaling. Sommige cao’s vullen dit (deels) aan.

Zorgverlof is wel in de wet geregeld. Cao’s mogen daar gunstiger afspraken bovenop maken, maar niet ten nadele van de werknemer.

Calamiteitenverlof: als alles in één keer misgaat

Calamiteitenverlof is er voor acute noodsituaties waarin je direct weg moet van je werk. Denk aan:

Een kind dat opeens ziek wordt en opgehaald moet worden.
Een lekkage, brand of andere ernstige schade thuis.
Een onverwacht overlijden of ernstig incident in de directe familie.

Dit verlof duurt zolang als nodig is om de eerste problemen op te lossen, meestal enkele uren tot een dag. In principe hoort je loon tijdens calamiteitenverlof gewoon te worden doorbetaald, tenzij je cao iets anders bepaalt.

Cao en contract zijn doorslaggevend

Lijstjes op sociale media geven vaak een aardig beeld, maar de details kloppen niet altijd. Bijzonder verlof is meestal níet wettelijk vastgelegd, maar geregeld in cao’s en arbeidscontracten. In de ene sector krijg je twee dagen verhuisverlof, in de andere moet je het doen met één dag of eigen vakantiedagen.

Zorgverlof en calamiteitenverlof zijn wél in de wet verankerd. Iedereen met een arbeidsovereenkomst heeft daar in principe recht op, ongeacht sector. Hoe royaal werkgevers daarbovenop zijn met bijzonder verlof, verschilt sterk.

Zo voorkom je dat je rechten laat liggen

Zoek in je cao of contract op de termen “bijzonder verlof”, “zorgverlof” en “calamiteitenverlof”.
Leg je situatie zo concreet mogelijk uit aan HR of je leidinggevende en vraag om een schriftelijke bevestiging.
Maak bij zorgverlof duidelijk voor wie je zorgt en waarom jij nodig bent.
Noteer bij calamiteiten wat er precies is gebeurd en hoeveel tijd het kostte.

Veel werknemers laten onbewust verlofdagen liggen die ze wél mogen opnemen. Een avondje je cao doorspitten kan je bij je volgende grote levensgebeurtenis zomaar een paar extra vrije dagen opleveren.

5 situaties waarin je baas vrijwel geen nee mag zeggen

Je gaat trouwen (of geregistreerd partnerschap). Voor je eigen huwelijk of geregistreerd partnerschap heb je in veel cao’s recht op (minstens) één dag bijzonder verlof met loondoorbetaling.
Overlijden van partner, ouder of kind Bij het overlijden van een partner, ouder of kind heb je recht op verlof om de uitvaart te regelen en bij te wonen; vaak meerdere dagen, soms via een combinatie van calamiteiten- en bijzonder verlof.
Ziek kind waarvoor jij moet zorgen. Moet jij je zieke kind verzorgen en is er geen ander die dat kan, dan heb je wettelijk recht op kortdurend zorgverlof (maximaal twee keer je wekelijkse arbeidsduur per jaar, met minimaal 70% loon).
Acute noodsituatie thuis Bij een onverwachte calamiteit – een gesprongen waterleiding, brand, gaslek of een plots ernstig zieke huisgenoot – mag je direct weg van je werk met calamiteitenverlof, in principe met behoud van loon.
Onvermijdbare dokters- of tandartsafspraak. Kun je een noodzakelijke medische afspraak echt niet buiten werktijd plannen, dan staat in veel cao’s dat je daarvoor kort verzuim- of bijzonder verlof kunt opnemen, vaak met loondoorbetaling.