Opeethypotheek: je huis verzilveren terwijl je er blijft wonen

Hoe moeilijk kan het zijn, dacht Johan Oosterbeek (81). Al meer dan veertig jaar woont hij in hetzelfde huis in Hardenberg. Zijn vrouw overleed in 2001, kinderen heeft hij niet. Zijn woning is inmiddels ruim vijf ton meer waard dan de resterende hypotheekschuld. Maar van dat vermogen merkt hij in het dagelijks leven weinig.

"Het zit allemaal in de stenen”, zegt Oosterbeek. Toen kort na elkaar zijn auto vervangen moest worden en de cv-installatie kapotging, voelde hij opnieuw hoe beperkt zijn bestedingsruimte eigenlijk is. Naast zijn AOW ontvangt hij "een paar pensioentjes”, maar extra financiële armslag zou welkom zijn. "Gewoon wat makkelijker kunnen leven.”

Toch bleek het opnemen van de overwaarde allesbehalve eenvoudig. Zijn bank wilde de bestaande hypotheek niet verhogen. Te weinig inkomen, luidde het oordeel. Leeftijd speelde impliciet eveneens een rol. "Ze zijn bang dat je oud bent en morgen ziek wordt of overlijdt.”

Oosterbeek staat daarin vermoedelijk niet alleen. Veel ouderen bezitten een grotendeels afbetaald huis, terwijl hun inkomen relatief beperkt is. Hun vermogen zit vast in bakstenen. Verhuizen naar een kleinere woning lijkt theoretisch een oplossing, maar is in de praktijk vaak onaantrekkelijk door hoge prijzen, schaarste of emotionele verbondenheid met de buurt. "Ik wil hier helemaal niet weg”, zegt Oosterbeek.

Wie toch geld uit zijn woning wil halen, komt al snel terecht bij ingewikkelde financiële constructies. Zo bestaan er zogenoemde participatiehypotheken, waarbij een investeerder later meedeelt in de waardestijging van het huis. Ook sale-and-leaseback-constructies winnen terrein: ouderen verkopen hun woning aan een belegger en huren die vervolgens terug. Zulke producten zijn vaak lastig te doorgronden en vallen geregeld buiten toezicht van de Autoriteit Financiële Markten.

Gangbaarder is inmiddels de zogenoemde opeethypotheek, ook wel verzilverhypotheek genoemd. Daarbij ontvangt de huiseigenaar geld uit de overwaarde, terwijl de rente niet maandelijks wordt betaald maar wordt opgeteld bij de hypotheekschuld. Die schuld groeit dus juist in de loop der jaren.

Volgens hypotheekadviseur Thomas de Leeuw zijn deze producten vooral bedoeld voor een kleine groep ouderen met weinig inkomen, veel overwaarde en geen verhuiswens. "Het is vaak de enige mogelijkheid, maar wel een dure.” Banken rekenen hogere rentes en brengen stevige afsluitkosten in rekening. Bovendien werkt het rente-op-rente-effect hard door: de schuld loopt steeds sneller op, terwijl de uiteindelijke erfenis slinkt.

Dat laatste speelt voor Oosterbeek nauwelijks mee. Na lang zoeken vond hij uiteindelijk een bank die hem een opeethypotheek wilde verstrekken. Daarvoor betaalt hij wel een prijs. Voor circa 37.000 euro aan besteedbaar vermogen ziet hij zijn hypotheekschuld jaarlijks met ongeveer 14.000 euro toenemen. Ook was hij duizenden euro’s kwijt aan taxatie- en afsluitkosten.

Toch overheerst tevredenheid. Oosterbeek wil blijven autorijden, misschien nog met de tourcaravan door Nederland trekken. "Het is een dure oplossing”, zegt hij. "Maar wel zo’n beetje de enige. En uiteindelijk is het een kwestie van leven. Ervan genieten, elke dag weer.”

Bron: NRC