Pensioen vóór 67 in een EU-land? Onverzekerd betekent straks ook ongewenst.

Wie met vroegpensioen naar een EU‑land verhuist en geen passende zorgpolis kan krijgen,kan de droom vergeten. Je riskeert niet alleen hoge medische kosten, maar zelfs het verlies van je verblijfsrecht, omdat een ziektekostenverzekering een voorwaarde is voor legaal verblijf als economisch niet‑actieve burger.

Vanaf naar verwachting 1 november 2026 verdwijnt de automatische koppeling tussen veel vormen van vroegpensioen en het recht op een Nederlandse “verdragsverzekering” via het CAK in andere EU‑landen. Tot nu toe konden veel vroeggepensioneerden hun zorgkosten in het woonland ten laste van Nederland laten gaan, mits zij zich inschreven bij het CAK en de lokale zorgverzekering; na de wijziging geldt dat nog alleen voor wie een wettelijke uitkering ontvangt, zoals AOW, Anw, WAO, WIA of Wajong. Pensioen uit de tweede pijler (vroegpensioen, flexibel pensioen, keuzepensioen, RVU, OBR, wachtgeld) verliest die toegang, zodat wie vóór zijn AOW-leeftijd vertrekt zelf een volledige zorgverzekering in het woonland moet regelen.

Voor economisch niet‑actieven – precies de groep met vroegpensioen – eist het EU‑verblijfsrecht dat zij voldoende middelen van bestaan én een ziektekostenverzekering hebben die alle zorg in het woonland dekt. Zonder zo’n polis kan de inschrijving in het nieuwe woonland worden geweigerd of later worden ingetrokken, wat neerkomt op verlies of afwijzing van verblijfsrecht ondanks legaal pensioeninkomen uit Nederland. Omdat particuliere verzekeraars zestigplussers met gezondheidsproblemen vaak weigeren of extreem hoge premies rekenen, kan de combinatie van onverzekerbaarheid en deze verblijfsvoorwaarde mensen feitelijk dwingen hun emigratieplannen te herzien of zelfs terug te keren naar Nederland.

Veel toekomstige pensionado’s veronderstellen dat “Nederland toch wel betaalt” omdat zij hier jarenlang premies hebben afgedragen, maar die verwachting is na de aanpassing van de buitenlandregeling niet langer vanzelfsprekend tijdens de vroegpensioenfase. Bovendien presenteren overheidssites en pensioenfondsen het CAK‑stelsel vaak als administratieve uitwerking van reeds bestaand recht, waardoor de koppeling met EU‑verblijfsrecht en de kans op jojo‑situaties (wel verblijfsrecht, dan weer niet, bij veranderende verzekering) in de praktijk onderschat wordt. Een emigratiebeslissing die vooral draait om zon, lagere kosten en levenskwaliteit kan zo ongemerkt uitmonden in een juridische en financiële kwetsbaarheid die pas zichtbaar wordt als een verzekeraar nee zegt of een gemeente de inschrijving weigert.

Wie vóór de AOW‑leeftijd naar een ander EU‑land, de EER of Zwitserland wil verhuizen, moet ruim vóór vertrek nagaan of emigratie nog vóór de ingangsdatum van de nieuwe regels haalbaar is of juist beter uitgesteld kan worden. Het is essentieel om bij CAK, pensioenfonds en een lokale expert te toetsen of er nog recht bestaat op zorg ten laste van Nederland, en vervolgens bij publieke en particuliere verzekeraars in het beoogde woonland te onderzoeken of een volledige dekking tegen aanvaardbare premie überhaupt beschikbaar is.

Een voorbeeld: iemand die op 60‑jarige leeftijd met keuzepensioen naar Portugal vertrekt na 1 november kan geen CAK‑dekking meer claimen en is volledig aangewezen op Portugese of internationale private verzekeraars, waarbij een afwijzing door de verzekeraar direct doorwerkt in zijn verblijfsrecht.