The Economist: de grootste olieschok in jaren

De aanvallen van de VS en Israël op Iran hebben de oliemarkt in rep en roer gebracht. Brent-olie schoot zondagavond omhoog naar ruim 82 dollar per vat — het hoogste niveau sinds januari 2025 — en sloot de eerste handelsronde af op circa 78 dollar, een stijging van meer dan 7 procent. De grote vraag is nu: wordt dit een kortstondige prijspiek, of staan we aan de vooravond van een langdurige energiecrisis?​

Iran dreigt de Straat van Hormuz af te sluiten, de smalle doorgang waar dagelijks zo'n 20 miljoen vaten olie doorheen worden verscheept — ruwweg een vijfde van het wereldwijde verbruik. Meerdere grote oliemaatschappijen en handelshuizen hebben het transport via deze route al stilgelegd. Mocht de blokkade aanhouden, dan verwachten analisten van ICIS dat de olieprijs richting of voorbij de 100 dollar per vat kan stijgen.

Rystad Energy schat dat zelfs na het omleiden van olie via alternatieve pijpleidingen in Saudi-Arabië en Abu Dhabi een nettoverlies van 8 tot 10 miljoen vaten per dag resteert.​

EU-analisten waarschuwen dat de groeiprognose voor 2026 met circa 0,4 procentpunt kan dalen, waardoor de EU-27-groei op slechts 0,9 procent zou uitkomen. Een aanhoudend hoge olieprijs ondermijnt de desinflatie die Europa langzaam bereikt en kan centrale banken dwingen hun rentebeleid langer strak te houden. Voor Nederlandse consumenten vertaalt zich dat direct in hogere benzine- en energieprijzen.

Alles hangt af van de Iraanse reactie en de duur van het conflict. Israël lanceerde zondag nieuwe aanvallen, waarna Teheran reageerde met raketbeschietingen. Diplomatieke kanalen via Oman leken vorige week nog enige hoop te bieden, maar de dood van ayatollah Khamenei maakt verdere escalatie aannemelijker. De komende dagen worden cruciaal: zolang de Straat van Hormuz beperkt toegankelijk blijft, houdt de markt de adem in.