Waarom bent u deze oorlog begonnen, mr. President?

Donald Trump beloofde in 2024 dat hij oorlogen zou beëindigen, niet beginnen. Toch heeft hij in het afgelopen jaar militaire aanvallen bevolen in zeven landen. De jongste operatie tegen Iran is de meest ingrijpende tot nu toe: een grootschalige luchtaanval in samenwerking met Israël, vele malen omvangrijker dan de gerichte bombardementen op nucleaire installaties in juni vorig jaar.

Het meest verontrustende aspect is niet de aanval zelf, maar de manier waarop deze tot stand kwam. Trump kondigde de operatie aan via een video op Truth Social, midden in de nacht, zonder het Congres te raadplegen. De Amerikaanse grondwet kent uitsluitend het Congres de bevoegdheid toe om oorlog te verklaren. Zowel Republikeinse als Democratische parlementsleden uitten scherpe kritiek: Thomas Massie (Republikein) noemde de aanvallen "oorlogsdaden zonder goedkeuring van het Congres". Zelfs Tucker Carlson, doorgaans een Trump-bondgenoot, noemde de militaire actie "Disgusting and Evil"

Trump voerde als belangrijkste argument aan dat Iran "directe dreigingen" vormde en bezig was met de ontwikkeling van kernwapens. Maar hij had eerder beweerd dat het Iraanse nucleaire programma al in juni was "vernietigd" – een claim die door de eigen inlichtingendiensten werd tegengesproken. Die tegenstrijdigheid ondermijnt het vertrouwen in zijn rechtvaardiging en roept de vraag op: als het programma al was uitgeschakeld, waarom dan opnieuw aanvallen?

De reacties in Den Haag weerspiegelen de complexiteit van de situatie. Minister van Buitenlandse Zaken Berendsen riep op tot "terughoudendheid en het voorkomen van verdere escalatie". D66 waarschuwde dat "met een luchtoorlog een regime omverwerpen zelden lukt" zonder langetermijnplan. GroenLinks-PvdA stelde dat er "geen basis" is in het internationaal recht voor de aanval. Op het Malieveld in Den Haag sloeg een demonstratie tegen het Iraanse regime om in een feest nadat het nieuws over de mogelijke dood van Khamenei rondging.

De New York Times stelde het treffend: een verantwoordelijke president had een plausibel argument kúnnen maken voor actie tegen Iran, maar dan met een heldere strategie, steun van het Congres en samenwerking met bondgenoten. Trump kiest voor geen van drieën. Hij vraagt blind vertrouwen – terwijl hij dat vertrouwen niet heeft verdiend. De geschiedenis van Irak en Afghanistan leert wat er gebeurt wanneer een president een oorlog begint zonder plan voor wat erna komt.