Voedselprijzen op hoogste punt in drie jaar — jouw supermarkt weet het nog niet

De internationale voedselprijsindex kwam in juli uit op 131,1 punten, 0,6 procent hoger dan in juni en het hoogste punt in ruim drie jaar. Bescheiden, tot je onder de motorkap kijkt: de graanindex steeg 3,4 procent en tarwe alleen al 5,8 procent, bijna tien procent boven het niveau van een jaar eerder.

Twee dingen duwen tegelijk. Aanvallen op Oekraïense havens en exportinfrastructuur aan de Zwarte Zee houden de graanuitvoer onzeker. En de Europese hittegolven van eind juni en midden juli hebben de opbrengsten in de belangrijkste productielanden aangetast.

Herhaalde hittegolven verkortten de korrelvullingsfase van wintergraan, waardoor de oogst werd vervroegd — vroeger rijp betekent hier simpelweg lichter. De EU-prognoses voor wintergewassen gingen daardoor 1 tot 4 procent naar beneden; het totale graanbeeld ligt nu 1 procent onder het vijfjarig gemiddelde. Voor tarwe raamt Brussel 5,66 ton per hectare: gelijk aan het meerjarig gemiddelde, maar 7 procent minder dan vorig jaar.

In Nederland vielen de graanopbrengsten tot nu toe 10 tot 15 procent lager uit dan vorig jaar, doordat de korrelvulling door hitte en droogte vroegtijdig stopte. Voor heel de EU en het Verenigd Koninkrijk verdween er na de junihitte bijna 9 miljoen ton graan uit de prognose, een verlies met een marktwaarde van ongeveer 2 miljard euro.

De graanmarkt is groot en de opslag was na een goede oogst goed gevuld. Dat werkt als schokdemper, waardoor de prijzen nu nog relatief rustig reageren. De pijn zit een laag dieper, bij de inputs.

De blokkade van de Straat van Hormuz sinds begin maart heeft de aanvoer van brandstof en kunstmest hard geraakt: 20 tot 30 procent van de internationaal verhandelde meststoffen en ongeveer de helft van de zwavelexport liep normaal via die zeestraat. De doorvaart ligt maanden later nog rond een tiende van normaal. Boeren die minder strooien, oogsten volgend seizoen minder — en dat komt pas later terug in de prijs.

In de Stille Oceaan bouwt zich een uitzonderlijk sterke El Niño op. De kans dat die tussen oktober en december zeer sterk wordt, is 81 procent; de kans dat hij tot begin 2027 aanhoudt 97 procent. Rijst, durumtarwe, palmolie, suiker en cacao staan daarbij het meest bloot aan schade, met de Aziatisch-Pacifische regio als kwetsbaarste plek.

Los van elkaar zijn dit drie regionale verhalen. Ze komen samen op de wereldwijde grondstoffenmarkten, waar ze de kosten van produceren, vervoeren en kopen van voedsel optellen.

Voorlopig niets. De prijzen van voedingsmiddelen, dranken en tabak lagen in juli precies even hoog als een jaar eerder — 0,0 procent — terwijl de totale inflatie opliep naar 3,1 procent, vooral door energie. De doorwerking van grondstofprijs naar schapprijs duurt drie tot zes maanden.

Reken dus op najaar 2026 en vooral 2027. Wie een broodprijs van rond de twee euro nu normaal vindt, kan die verwachting maar beter bijstellen.