De manier waarop je schrijft, kan een eerste teken zijn van dementie

Een bibberige hand of traag schrijven werd jarenlang gezien als iets wat nu eenmaal bij ouder worden hoort. Maar wetenschappers denken daar nu anders over. Uit nieuw onderzoek blijkt namelijk dat simpele schrijftaken verrassend veel kunnen verraden over de gezondheid van ons brein. Sterker nog: een pen, papier en digitale tablet zouden in de toekomst weleens kunnen helpen om cognitieve achteruitgang vroegtijdig op te sporen, nog voordat geheugenproblemen zichtbaar worden.

Onderzoekers van de University of Évora ontdekten dat ouderen met cognitieve problemen duidelijk anders schrijven dan gezonde leeftijdsgenoten. Volgens kinesioloog Ana Rita Matias is schrijven veel meer dan alleen een motorische handeling. “Schrijven is een venster naar het brein”, zegt ze. Juist omdat het tegelijk motoriek, geheugen, concentratie en planning vraagt, kan het subtiele veranderingen in de hersenen zichtbaar maken.

Voor het onderzoek werden 58 ouderen tussen de 62 en 99 jaar getest in zorginstellingen. Van hen hadden 38 deelnemers een vorm van cognitieve achteruitgang, terwijl de rest als cognitief gezond werd beschouwd.

Met een digitale pen moesten de deelnemers verschillende opdrachten uitvoeren: lijnen trekken, stippen zetten, zinnen overschrijven en teksten opschrijven die werden voorgelezen. Vooral die laatste opdracht bleek veelzeggend. Tijdens het dictee moesten deelnemers luisteren, woorden onthouden, geluiden omzetten naar tekst én tegelijkertijd schrijven. Dat bleek voor mensen met cognitieve problemen een stuk moeilijker.

De onderzoekers zagen dat deze groep langzamer schreef, kleinere bewegingen maakte en meer afzonderlijke penstreken nodig had om dezelfde opdracht uit te voeren. Volgens de wetenschappers wijst dat erop dat de hersenen meer moeite hebben om complexe taken soepel te organiseren.

De ontdekking is opvallend, omdat huidige onderzoeken naar dementie en cognitieve achteruitgang vaak duur en belastend zijn. Denk aan hersenscans, ziekenhuisbezoeken of uitgebreide geheugentests. Een eenvoudige schrijftest zou veel toegankelijker zijn, zeker in verzorgingshuizen of huisartsenpraktijken.

Toch benadrukken de onderzoekers dat er nog veel werk nodig is. De studie was relatief klein en volgde deelnemers niet over langere tijd. Ook factoren zoals medicijngebruik, die invloed kunnen hebben op handschrift, werden niet meegenomen.

Desondanks zien wetenschappers grote mogelijkheden. Wereldwijd wordt gezocht naar manieren om hersenziektes eerder te herkennen, bijvoorbeeld via bloedtesten, stemanalyse of slimme AI-systemen. Handschrift zou daar een verrassend effectieve rol in kunnen spelen.

Bron: ScienceAlert