De stille jongenscrisis achter de gespierde Instagramlichamen – wanneer ‘gezond sporten’ doorschiet in een eetstoornis voor mannen.
Op sociale media en in series zien we bijna uitsluitend mannen met brede schouders, blokjesbuiken en nauwelijks lichaamsvet. Wat ooit was voorbehouden aan topsporters, is nu de impliciete norm voor studenten, influencers en kantoormedewerkers. Voor veel jongens is krachttraining een gezonde uitlaatklep,
maar voor een kleine, kwetsbare groep slaat het door in
bigorexia, een vorm van body dysmorphic disorder waarbij je jezelf hardnekkig te klein en niet gespierd genoeg ziet.
Schattingen lopen uiteen, maar in de algemene bevolking zou rond de 2 à 3 procent symptomen van
bigorexia hebben. In sportscholen ligt dat veel hoger: studies spreken van één op de tien mannen met duidelijke kenmerken van spierdysmorfie. Opvallend is dat het overgrote deel – tot 80 à 90 procent – mannen zijn. De stoornis ontstaat vaak in de late puberteit, precies in de jaren waarin uiterlijk, identiteit en sociale vergelijking het hardst tellen.
Sociale media werken als een vergrootglas. Jongens zien eindeloze feeds met extreem gespierde lichamen, supplementen en ‘transformaties’, zonder context over genetische aanleg, Photoshop of verboden middelen. Onderzoek laat zien dat juist het actief volgen van fitnessinfluencers en het jagen op likes de kans op spierdysmorfie vergroot. Wie daar gevoelig voor is, raakt verstrikt in compulsief trainen, rigide eetschema’s en schuldgevoel wanneer een training wordt overgeslagen.
Wat is Bigorexia (ook wel spierdysmorfie)
Bigorexia (ook wel spierdysmorfie) is een psychische stoornis waarbij iemand obsessief bezig is met het krijgen van een zo gespierd mogelijk lichaam en zichzelf desondanks hardnekkig “te klein” of “niet gespierd genoeg” blijft vinden. Het valt onder de stoornissen van de lichaamsbeleving, vergelijkbaar met anorexia nervosa, maar dan in de gespierde richting: waar mensen met anorexia zich te groot voelen, ervaren mensen met bigorexia zichzelf juist als te smal of te zwak. Dit leidt vaak tot extreem veel krachttraining, strikte of verstoorde eetpatronen, gebruik van supplementen of anabole steroïden en het laten verslonzen van werk, studie en sociale contacten. Bigorexia komt vooral voor bij jongens en jonge mannen in de fitness- en bodybuildingscene en kan zowel lichamelijke schade als ernstige mentale problemen veroorzaken.
De gezondheidswinst van
krachttraining staat niet ter discussie: meer spierkracht beschermt hart, botten en mentale veerkracht. De grens ligt waar sport geen middel meer is, maar doel op zich: als werk, school en relaties wijken, als er angst ontstaat om spiermassa te verliezen, als anabolen en supplementen belangrijker worden dan avondeten met vrienden.