De onzichtbare boosdoener achter hersenmist

Steeds vaker melden mensen zich bij de huisarts met klachten over 'hersenmist': een wazig gevoel in het hoofd, extreme vermoeidheid, vergeetachtigheid en moeite met concentreren. Veel patiënten vrezen ADHD of een beginnende vorm van dementie. Maar volgens medisch experts zoals Dr. Max Pemberton wordt een veel voorkomende oorzaak regelmatig gemist: hypothyreoïdie, oftewel een te traag werkende schildklier.

In Nederland gebruiken maar liefst 500.000 mensen medicijnen voor deze aandoening. Toch blijft hypothyreoïdie vaak jarenlang onopgemerkt, omdat de symptomen geleidelijk sluipen en patiënten ze toeschrijven aan stress, drukte of het ouder worden.

De schildklier is een vlindervormig orgaantje in de hals dat hormonen produceert die je stofwisseling, lichaamstemperatuur en energieniveau regelen. Bij hypothyreoïdie produceert de klier te weinig hormonen, waardoor het lichaam als het ware op een lager pitje gaat draaien. Hersenen hebben schildklierhormonen hard nodig om goed te functioneren.

De meest voorkomende klachten bij een trage schildklier zijn vermoeidheid die niet verbetert door rust, hersenmist met concentratie- en geheugenproblemen, gewichtstoename ondanks gezond eten, gevoeligheid voor kou, droge huid en haar, stemmingswisselingen zoals angst of depressiviteit, en een vertraagde spijsvertering.

Wat verwarrend is: bloedonderzoeken kunnen 'normaal' uitvallen terwijl klachten blijven bestaan. Ongeveer 10-15% van de behandelde patiënten houdt symptomen, ondanks goede TSH-waarden (het hormoon waarmee de schildklierfunctie wordt gemeten).

Huisartsen testen de schildklier door het TSH-gehalte in het bloed te meten. Bij een verhoogde TSH-waarde (boven de 4-5 mU/l) met een normaal vrij T4 spreekt men van subklinische hypothyreoïdie. Bij een TSH boven de 10 wordt meestal behandeling gestart met levothyroxine (zoals Thyrax of Euthyrox).

Het probleem: de 'normale' bandbreedtes zijn ruim. Een TSH van 2-4 kan al klachten geven, maar valt officieel nog binnen de norm. Bovendien schommelen TSH-waarden gedurende de dag tot 60%, waardoor timing van bloedafname cruciaal is.

Herken je meerdere symptomen? Bespreek dan met je huisarts een schildklieronderzoek. Een simpele bloedtest kan uitsluitsel geven. Vraag specifiek naar TSH én vrij T4, bij voorkeur 's ochtends afgenomen.

Behandeling met levothyroxine werkt bij de meeste patiënten goed, hoewel het enkele maanden kan duren voordat de optimale dosering is gevonden. Belangrijk is dat patiënten met aanhoudende klachten niet worden afgewimpeld. Recent grootschalig Nederlands onderzoek (T3-4-Hypo Trial) onderzoekt of combinatietherapie met T3 en T4 beter werkt voor deze groep.

Hersenmist hoeft niet normaal te zijn, zelfs niet in ons drukke leven. Soms zit de oplossing dichter bij dan je denkt – in een klein orgaantje in je hals.