De schokkende voordelen van minder luchtvervuiling: een voorbeeld uit Griekenland

Stoppen met kolen is goed voor het klimaat, maar de winst daarvan voelt vaak abstract en ver weg. Minder CO2-uitstoot vandaag moet vooral voorkomen dat de aarde over tientallen jaren nóg verder opwarmt. Nieuw onderzoek uit Griekenland laat zien dat er ook een veel directer voordeel is: zodra de lucht schoner wordt, belanden fors minder mensen met hartproblemen in het ziekenhuis.

Onderzoekers keken naar West-Macedonië, jarenlang een van de belangrijkste bruinkoolregio's van Europa. Rond 2005 leverden zes kolencentrales in het gebied ongeveer 60 procent van alle Griekse elektriciteit.

Daar kwam vervolgens snel verandering in. Mijnen gingen dicht, centrales werden gesloten en de luchtvervuiling nam sterk af. Voor wetenschappers ontstond zo een interessant natuurlijk experiment: wat gebeurt er met de gezondheid van ruim 200.000 inwoners wanneer een belangrijke bron van luchtvervuiling verdwijnt?

Het verschil was enorm. Tussen 2011 en 2021 daalde de hoeveelheid zwaveldioxide in de winter met meer dan 90 procent. Ook de concentratie fijnstof nam af.

Tegelijkertijd liep het aantal winterse ziekenhuisopnames wegens hartproblemen bij de belangrijkste ziekenhuizen in de regio met 22 tot 42 procent terug. Het aandeel patiënten met hartaanvallen en ernstige hartritmestoornissen daalde in één ziekenhuis zelfs tot ongeveer een derde van het niveau in 2011.

Dat het niet om een algemene gezondheidstrend ging, blijkt uit de vergelijking met een ziekenhuis in een landelijk gebied op 50 tot 100 kilometer afstand. Daar steeg het aantal hartopnames juist met ongeveer 2 procent.

Griekenland staat niet alleen. Toen in 2016 een kolenverwerkingsfabriek bij het Amerikaanse Pittsburgh sloot, kelderde de lokale luchtvervuiling vrijwel onmiddellijk. Zwaveldioxide nam met 90 procent af en arsenicum met 66 procent. Ook de hoeveelheid fijnstof daalde.

Het aantal bezoeken aan de spoedeisende hulp wegens hartproblemen zakte vervolgens direct met 42 procent. In de drie daaropvolgende jaren zette die daling verder door.

De resultaten sluiten aan bij onderzoek naar milieuzones, waarin vervuilende oudere auto's worden geweerd of ontmoedigd. Ook daar worden meetbare gezondheidsverbeteringen gevonden.

Klimaatbeleid gaat dus niet alleen over een theoretische winst voor toekomstige generaties. Wie vandaag kolen, uitlaatgassen en andere luchtvervuiling terugdringt, kan daar morgen al iets van merken.

Of, zoals de Griekse onderzoekers het samenvatten: toen de lucht opklaarde, werden ook de hartafdelingen leger.

Bron: The Guardian