Deze tv-arts gooide zijn eigen pillen weg – op één potje na

Je kastje staat vol: collageen voor de huid, een multivitamine tegen de winterdip, creatine voor de sportschool. En toch merkt u er eigenlijk niets van. Dat is geen kwestie van te lage dosering, verkeerde merken of te weinig geduld. De Britse tv-arts Xand van Tulleken dook jaren in de handel achter de potjes en kwam tot een ongemakkelijke conclusie: bij vrijwel alles wat u slikt, is het effect ergens onderweg gefinancierd.

Van Tulleken, in Groot-Brittannië bekend van kinderprogramma's over het menselijk lichaam, onderzocht voor zijn boek de bewijslast én de fabrieken. In een Chinese supplementenfabriek werd hem aangeboden om zelf te bepalen wat er op het etiket kwam te staan, ongeacht wat er in de tabletten zat. Zijn oordeel over de industrie is hard: elke stap in de collageenproductie noemt hij misleiding.

Neem collageen. Een grote analyse van tientallen onderzoeken vond geen klinisch bewijs dat collageenpillen huidveroudering voorkomen of behandelen. Opvallender is de bijvangst: studies die door bedrijven werden gefinancierd zagen wél effect op hydratatie, elasticiteit en rimpels, onafhankelijke studies niet.

Ook de klassiekers houden zich slecht staande. Een groot Amerikaans onderzoek onder gezonde ouderen vond dat een dagelijkse multivitamine het risico op kanker en hart- en vaatziekten niet verlaagde. Een omvangrijke analyse van 68 onderzoeken onder ruim 232.000 deelnemers zag geen levensverlenging door antioxidanten; bij vitamine A, bèta-caroteen en vitamine E kwam zelfs een hogere sterfte in beeld. Krillolie, twee gram per dag, deed in een onderzoek onder 262 mensen met knieartrose niets extra tegen de pijn. Vitamine C voorkomt geen verkoudheid; bij dagelijks gebruik duurt een verkoudheid bij volwassenen gemiddeld zo'n 8 procent korter. Op een verkoudheid van drie dagen scheelt dat een paar uur.

Hier wordt het interessant voor Nederlandse lezers, want één advies staat gewoon overeind. Voor kinderen tot vier jaar, zwangeren, mensen van 70 jaar en ouder, vrouwen vanaf 50 en iedereen met een getinte huid of weinig daglicht geldt in Nederland een officieel advies voor een vitamine D-supplement. Bij jonge kinderen verkleint dat het risico op rachitis, bij ouderen de kans op vallen en botbreuken.

Riskant zijn niet de vitamines maar de kruiden. Zilverkaars, veelgebruikt tegen overgangsklachten, kan bij te veel inname leiden tot leverontsteking en vaginale bloedingen; zwangeren en kinderen wordt het volledig afgeraden. Kruidensupplementen kunnen daarnaast de werking van medicijnen versterken of afzwakken, zonder dat dat op het etiket hoeft te staan.

Meer weten?