Dit teken van veroudering kan een belangrijke voorspeller zijn van de dood als je niet in actie komt

Hoewel vergrijzing vaak wordt gezien als een succesverhaal van de moderne samenleving, groeit tegelijk de aandacht voor een minder rooskleurige realiteit: kwetsbaarheid op latere leeftijd. Die zogenoemde frailty blijkt een van de sterkste voorspellers van ziekenhuisopnames, verlies van zelfstandigheid, opname in een verpleeghuis en zelfs vroegtijdig overlijden. Toch is er goed nieuws. Nieuwe inzichten laten zien dat kwetsbaarheid niet altijd onomkeerbaar is.

Kwetsbaarheid ontstaat wanneer het lichaam minder reserve heeft om ziekte, stress of een ongeval op te vangen. Waar een fitte oudere na een infectie relatief snel herstelt, kan eenzelfde gebeurtenis bij een kwetsbare leeftijdsgenoot leiden tot een plotselinge achteruitgang. Opvallend is dat leeftijd daarbij niet alles zegt. Twee mensen van 82 jaar kunnen zich in totaal verschillende gezondheidstoestanden bevinden: de één actief en zelfstandig, de ander afhankelijk van hulp na een korte ziekenhuisopname.

Zorgverleners kijken daarom steeds vaker naar kwetsbaarheid in plaats van alleen naar kalenderleeftijd. Daarbij wordt niet alleen gelet op lichamelijke kenmerken zoals spierzwakte, vermoeidheid, gewichtsverlies en een trage loopsnelheid, maar ook op factoren als geheugenproblemen, chronische ziekten, slechte voeding en sociale isolatie.

Belangrijk is dat kwetsbaarheid geen vaststaand gegeven blijkt te zijn. Uit een groot internationaal onderzoek onder ruim 42.000 ouderen bleek dat ongeveer 14 procent in de loop van enkele jaren minder kwetsbaar werd, terwijl bijna een derde juist achteruitging. Meer dan de helft bleef stabiel. De resultaten onderstrepen dat kwetsbaarheid een dynamisch proces is, waarop invloed kan worden uitgeoefend.

Die invloed zit vaak in verrassend alledaagse maatregelen. Regelmatige lichaamsbeweging, met name krachttraining, voldoende eiwitrijke voeding en activiteiten die het geheugen en probleemoplossend vermogen stimuleren, blijken effectief. Ook sociale contacten spelen een belangrijke rol. Ouderen die deelnemen aan gezamenlijke activiteiten, vertrouwen hebben in hun omgeving en regelmatig contact onderhouden met buurtgenoten, herstellen vaker van kwetsbaarheid dan leeftijdsgenoten die sociaal geïsoleerd leven.

De boodschap van onderzoekers is helder: kwetsbaarheid hoort niet automatisch bij ouder worden. Door te blijven bewegen, gezond te eten en verbonden te blijven met anderen, kunnen ouderen hun veerkracht vergroten en langer zelfstandig blijven functioneren.

Bron: Science Alert