Is het nuttig om probiotica te slikken?

Probiotica zijn overal. Bij de drogist, in de supermarkt en natuurlijk op sociale media, waar influencers ze enthousiast aanprijzen voor een gezonde darmflora, een betere weerstand en zo ongeveer alles daartussenin. Alleen is er één probleem: het wetenschappelijke bewijs voor al die gezondheidsclaims is verrassend mager.

Het idee achter probiotica klinkt op het eerste gezicht heel logisch. Onze darmen zitten vol bacteriën en sommige daarvan worden in verband gebracht met een goede gezondheid. Zo worden hogere concentraties bifidobacteriën geassocieerd met minder obesitas, terwijl lage concentraties van bepaalde lactobacillen samenhangen met een groter risico op hartproblemen.

Dus waarom zouden we die ‘goede’ bacteriën niet gewoon in een pil stoppen? Omdat de darm geen bloempot is waar je wat extra bacteriën in kiepert. Epidemioloog Gideon Meyerowitz-Katz hoorde een onderzoeker ooit een treffende vergelijking maken: probiotica gebruiken is alsof je midden in het Amazonegebied 10.000 exemplaren van één boomsoort neerzet en vervolgens verwacht dat daarmee het hele ecosysteem beter gaat functioneren.

En precies daar begint het wetenschappelijke probleem. Er zijn wel onderzoeken die gunstige effecten van probiotica melden, maar veel daarvan zijn klein of methodologisch zwak. Bovendien is het onderzoeksgebied opvallend vaak getroffen door ingetrokken publicaties vanwege problemen met de wetenschappelijke integriteit.

Grotere en degelijkere onderzoeken zijn veel minder enthousiast. Een grote studie naar probiotica ter voorkoming van verkoudheid vond geen verschil met een placebo wat betreft de ernst van de klachten. Voor eczeem is evenmin overtuigend bewijs gevonden.

Ook bij premature baby's vielen de resultaten tegen. In een grote gerandomiseerde studie onder 618 baby's leverden probiotica geen aantoonbaar voordeel op.

Misschien nog opvallender: een omvangrijke review uit 2020 bekeek 82 studies met samen meer dan 12.000 deelnemers naar het voorkomen van besmettelijke diarree. Ook daar kwam geen duidelijk voordeel van probiotica uit.

Soms duiken zelfs mogelijke nadelen op. Een analyse naar het voorkomen van zwangerschapsdiabetes vond nauwelijks bewijs voor gezondheidswinst, maar wel aanwijzingen voor een verhoogd risico op zwangerschapsvergiftiging.

Dat betekent niet dat iedere bacteriestam bij iedere aandoening nutteloos is. Probiotica is een verzamelnaam voor uiteenlopende bacteriën, doseringen en combinaties. Mogelijk werkt een specifieke stam bij een specifieke klacht of moeten behandelingen veel persoonlijker worden afgestemd. Dat weten wetenschappers simpelweg nog niet.

Voor sommige darmproblemen, zoals diarree door antibioticagebruik, zijn er bovendien aanwijzingen voor nut.

Maar de gedachte dat een dagelijks probioticapilletje iedereen gezonder maakt, loopt ver voor de wetenschap uit. Wie zijn darmbacteriën wil verwennen, kan voorlopig net zo goed yoghurt, kimchi of zuurkool eten. Dat is in ieder geval lekkerder dan een capsule.

Bron: Science Alert