Schokkend: zoveel PFAS zit er in je bloed

PFAS is overal dus ook in je bloed. Onderzoekers in de Verenigde Staten hebben in vrijwel alle onderzochte bloedmonsters sporen van zogeheten ‘forever chemicals’ aangetroffen. In een nieuwe studie werden PFAS-verbindingen gevonden in 98,8 procent van ruim tienduizend geanalyseerde monsters.

PFAS, voluit per- en polyfluoralkylstoffen, vormen een grote groep chemische verbindingen die nauwelijks afbreken in het milieu. Juist door die hardnekkigheid worden ze vaak aangeduid als ‘forever chemicals’. Wereldwijd zijn inmiddels meer dan 15.000 varianten bekend.

Decennialang zijn PFAS gebruikt in talloze industriële toepassingen. Ze zitten onder meer in waterafstotende coatings, verpakkingsmaterialen en antiaanbaklagen van pannen. Via productieprocessen en afvalstromen zijn de stoffen terechtgekomen in bodem, drinkwater en voedselketens. Daardoor komen mensen er vrijwel onvermijdelijk mee in contact.

Voor het onderzoek werden 10.566 serum- en plasmamonsters onderzocht die bij het laboratorium waren aangeleverd voor PFAS-analyses. Volgens toxicoloog Laura Labay biedt deze omvangrijke dataset een realistisch beeld van hoe verschillende PFAS vaak samen voorkomen in mensen.

Uit de analyses bleek dat slechts een klein deel van de monsters maar één enkele PFAS-verbinding bevatte. In de meeste gevallen ging het om een mix van meerdere chemicaliën tegelijk. Dat is volgens de onderzoekers belangrijk, omdat stoffen elkaar mogelijk kunnen versterken of juist beïnvloeden wanneer ze gecombineerd aanwezig zijn.

Een van de meest voorkomende verbindingen was perfluorhexaan sulfonzuur (PFHxS), een stof die onder andere wordt toegepast in textiel, meubels en lijmen. Deze chemische stof werd in bijna 98 procent van de onderzochte monsters teruggevonden. In verschillende landen is het gebruik ervan inmiddels beperkt of verboden vanwege mogelijke schadelijke effecten op onder meer het immuunsysteem en de lever.

De onderzoekers benadrukken dat mensen meestal niet worden blootgesteld aan één afzonderlijke PFAS-soort, maar aan complexe combinaties van meerdere stoffen met uiteenlopende eigenschappen. Volgens Labay dragen veel mensen waarschijnlijk vijf of meer verschillende PFAS tegelijk in hun lichaam mee.

De studie keek voornamelijk naar dertien veelvoorkomende PFAS-verbindingen. Daardoor is de totale hoeveelheid aanwezige chemicaliën mogelijk nog groter dan uit de resultaten blijkt. Daarnaast werd alleen onderzocht óf de stoffen aanwezig waren, niet in welke concentraties.

Wetenschappers proberen nog altijd beter te begrijpen hoeveel blootstelling schadelijk is voor de gezondheid. Eerder onderzoek bracht PFAS al in verband met onder meer versnelde celveroudering, veranderingen in de hersenen en een verhoogd risico op bepaalde vormen van kanker. Een direct oorzakelijk verband is echter nog niet definitief vastgesteld.

PFAS blijven populair in de industrie doordat ze producten bestand maken tegen hitte, water en vet. Tegelijkertijd zorgt diezelfde eigenschap ervoor dat de stoffen extreem langzaam afbreken zodra ze in het milieu terechtkomen. Overheden en toezichthouders zoeken daarom naar manieren om het gebruik te beperken, veilige alternatieven te ontwikkelen en bestaande vervuiling op te ruimen.

Volgens de onderzoekers laat de studie vooral zien hoe omvangrijk het probleem inmiddels is geworden. In totaal werden meer dan zeventig verschillende combinaties van PFAS aangetroffen in de bloedmonsters.

Bron: Science Alert