Vergeetachtig of dementie? Een geriater noemt de signalen die ertoe doen

dinsdag, 27 oktober 2026 om 11:15

zijaanzicht van grijsharige man met alzheimer syndroom kijkend naar plakkerige notities met namen en telefoonnummers in de keuken

Je staat voor de open koelkast en weet niet meer wat je kwam halen. Hoe heet die man op de tennisclub ook alweer? En waar heb ik in godsnaam de sleutels neergelegd... Voor klinisch geriater Esther Cornegé-Blokland zijn dit soort vergeetachtigheden niet direct reden voor zorg. Het wordt anders als dingen die altijd goed gingen opeens niet meer lukken.

Cornegé-Blokland werkt in het Jeroen Bosch Ziekenhuis in ’s-Hertogenbosch en is voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie. Patiënten vragen haar vaak of ze dementie hebben nu ze steeds meer vergeten, vertelt ze aan Margriet. In Nederland hebben ongeveer 300.000 mensen dementie, meldt Alzheimer Nederland.

Het verschil zit in wat opeens niet meer lukt

“Het geheugen gaat bij ons allemaal achteruit als we ouder worden,” zegt Cornegé-Blokland. Minder snel op de naam komen van iemand die je jaren niet zag of langer zoeken naar het juiste woord hoort daarbij. Een naam die je gisteren las, schiet je vaak later weer te binnen, schrijft Thuisarts.nl, de voorlichtingssite van de huisartsen.

Zorgelijker is het als vertrouwde dingen misgaan. Cornegé-Blokland geeft drie voorbeelden:

je vergeet rekeningen te betalen en de aanmaningen blijven binnenstromen;
het eten brandt opeens vaak aan;
je snapt niet meer hoe je eigen televisie of telefoon werkt.

“Dementie heeft structureel impact op het dagelijkse leven,” zegt ze. Je vergeet bijvoorbeeld je medicijnen of neemt ze juist dubbel in. Gebeurt zoiets een keer, dan hoef je niet in paniek te raken. Het gaat om dit soort problemen die regelmatig terugkomen, over een langere periode.

Stress of een slaappil kan je geheugen tijdelijk slechter maken

Vergeet je de laatste tijd meer dan anders, kijk dan eerst wat er speelt. Stress kan het tijdelijk erger maken, net als somberheid, een flinke griep of een andere ziekte, zegt Cornegé-Blokland. Dat geldt ook voor bepaalde medicijnen, zoals morfine.

Thuisarts.nl noemt nog meer medicijnen die je vergeetachtig kunnen maken:

slaapmiddelen;
antidepressiva;
medicijnen tegen plasproblemen of een vergrote prostaat.

Ook alcohol en drugs tasten je geheugen aan. Veel mensen met geheugenklachten krijgen geen dementie, schrijft Thuisarts.nl.

Bij alzheimer heeft de omgeving het eerder door

De ziekte van Alzheimer is in Nederland de meest voorkomende vorm van dementie. In het begin hapert vooral het kortetermijngeheugen: je weet niet meer dat je iets al een paar keer vroeg, of je vergeet dat er iemand op bezoek zou komen.

Mensen met alzheimer merken dat zelf vaak minder goed dan mensen met een andere vorm van dementie. “Daardoor laten ze zich soms lastiger helpen door mantelzorgers of een huisarts: in hun visie is er immers niks aan de hand,” zegt Cornegé-Blokland.

“Dementie heeft structureel impact op het dagelijkse leven.”

Voor naasten zijn sterke veranderingen in gedrag of persoonlijkheid ook een teken. Denk aan iemand die heel prikkelbaar, achterdochtig of afwezig is zonder dat daar een andere reden voor is. WEL zette eerder de tien symptomen van dementie op een rij, met tips voor de omgeving.

Zo stelt een arts de diagnose dementie

Artsen kijken naar drie dingen: structurele problemen, de gevolgen voor het dagelijks leven en een uitgebreide test van het denkvermogen. Pas als die test op minstens twee gebieden stoornissen laat zien, kan de diagnose dementie volgen, zegt Cornegé-Blokland.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Maak je je zorgen over je geheugen, vraag dan je huisarts om advies. “Die kan een korte geheugentest doen en bepaalt of verder onderzoek nodig is,” zegt Cornegé-Blokland.

Thuisarts.nl raadt een afspraak aan als:

je geheugen snel slechter wordt;
je klachten je bij dagelijkse bezigheden hinderen;
je klachten erger worden en anders zijn dan vroeger;
je meer vergeet dan anderen van je leeftijd;
je denkt dat je dementie krijgt.

“Daardoor laten ze zich soms lastiger helpen door mantelzorgers of een huisarts: in hun visie is er immers niks aan de hand.”

Komt dementie in je familie voor, dan is je kans groter dat je het zelf ook krijgt. Je brein actief blijven trainen is volgens Cornegé-Blokland voor iedereen verstandig. De super-agers met het geheugen van veel jongere mensen, een kleine groep tachtigers, blijven lichamelijk en geestelijk actief en houden veel sociale contacten.