Wat slik je precies als je probiotica neemt? En helpt het ook?

Bij de drogist liggen er rijen vol met probiotica die beloven de darmflora te verbeteren. De markt voor supplementen die inspelen op het menselijke microbioom groeit explosief, maar hoe stevig is de wetenschappelijke basis onder die claims eigenlijk?

De populariteit van probiotica is groot. Naar schatting gebruikt bijna een op de twintig volwassenen regelmatig supplementen met levende bacteriën. Vooral hogeropgeleiden met een relatief gezonde levensstijl blijken gevoelig voor de boodschap dat extra bacteriën goed zouden zijn voor het lichaam.

De verpakkingen spelen daar slim op in. Fabrikanten spreken over “krachtige formules”, “hoog onderzochte stammen” en capsules met miljarden levende bacteriën. Sommige producten bevatten twee miljard bacteriën per dosis, andere lopen op tot 25 miljard. Toch blijft vaak onduidelijk wat die enorme aantallen precies betekenen voor de gezondheid.

Concrete medische claims ontbreken meestal. In plaats daarvan kiezen producenten voor voorzichtige formuleringen zoals “ondersteunt de darmflora” of “helpt de natuurlijke balans te behouden”. Juridisch gezien is dat niet toevallig. Zolang fabrikanten algemene gezondheidsclaims gebruiken, hoeven ze vaak niet hard te bewijzen dat hun product daadwerkelijk effect heeft.

Dat roept vragen op over de werkzaamheid van probiotica. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat veel bacteriën uit voeding en supplementen de reis door de maag nauwelijks overleven. Het maagzuur vernietigt een groot deel van de micro-organismen voordat ze de darmen bereiken. De bacteriën die wel overleven, blijven vaak slechts tijdelijk aanwezig in het darmstelsel.

Tegelijkertijd krijgen mensen dagelijks al grote hoeveelheden bacteriën binnen via normale voeding. Zelfs gewassen of gekookt voedsel bevat nog enorme aantallen micro-organismen. De extra miljarden bacteriën uit een probioticacapsule vormen dus een forse aanvulling op wat het lichaam van nature verwerkt.

Voor gezonde mensen lijkt dat doorgaans veilig. De bacteriesoorten in probiotica bestaan vrijwel altijd uit lactobacillen en bifidobacteriën, micro-organismen die al decennialang worden gebruikt in yoghurt en andere voedingsproducten. Juist omdat deze bacteriën historisch als veilig worden beschouwd, mogen fabrikanten ze relatief eenvoudig verwerken in supplementen.

Toch zijn probiotica niet volledig zonder risico. Mensen met een ernstig verzwakt immuunsysteem lopen een grotere kans dat bacteriën zich buiten de darm verspreiden en infecties veroorzaken. Artsen adviseren deze groep daarom voorzichtig te zijn met supplementen die levende bacteriën bevatten.

De kracht van probiotica lijkt ondertussen vooral te liggen in het imago. De combinatie van wetenschappelijke termen, verwijzingen naar het microbioom en indrukwekkende aantallen bacteriën wekt de indruk van een medisch onderbouwd gezondheidsproduct. Maar volgens critici blijft het bewijs voor brede gezondheidsvoordelen beperkt en vaak onvoldoende overtuigend.

Dat maakt probiotica vooral een succesvol marketingproduct in een tijd waarin consumenten steeds bewuster bezig zijn met gezondheid en voeding. De suggestie dat een capsule de darmgezondheid kan verbeteren, spreekt tot de verbeelding, ook als wetenschappers daar nog lang niet altijd harde conclusies over trekken.

Bron: Science Alert