Wat vrouwen boven de 35 moeten weten

Slechter slapen, sneller geïrriteerd zijn, een menstruatie die zich minder netjes aan de kalender houdt: wat is er aan de hand? Hormonen kunnen een rol spelen. Maar wie boven de 35 is, hoeft zulke veranderingen niet meteen als het begin van de overgang te zien. Neem klachten serieus, zonder de oorzaak alvast in te vullen.

De overgang is geen schakelaar die op een bepaalde verjaardag omgaat. Meestal speelt deze levensfase tussen de 45 en 55 jaar, al kan zij eerder beginnen. De menopauze is de laatste menstruatie. Dat weet je doorgaans pas achteraf: wanneer je twaalf maanden niet meer ongesteld bent geweest, zonder dat hormonale anticonceptie het bloedingspatroon beïnvloedt.

De veranderingen beginnen vaak al vóór die laatste menstruatie. In deze aanloop, de perimenopauze, verandert de hormoonproductie van de eierstokken. De hoeveelheid oestrogeen kan schommelen en neemt uiteindelijk af. Je kunt dus nog menstrueren en toch al overgangsklachten hebben.

Een veranderende cyclus is een belangrijke aanwijzing: menstruaties kunnen dichter op elkaar komen, langer wegblijven of anders verlopen. Opvliegers, nachtelijk zweten en vaginale droogheid passen eveneens bij de overgang. Sommige vrouwen merken daarnaast veranderingen in hun stemming, slaap of concentratie.

Maar prikkelbaarheid of vermoeidheid is op zichzelf geen bewijs van een hormoonprobleem. Slecht slapen kan bijvoorbeeld samenhangen met nachtelijk zweten; vervolgens voel je je overdag moe of somber. Niet elke klacht in deze levensfase heeft dezelfde oorzaak.

Noteer daarom wanneer je menstrueert, welke klachten je hebt en hoe sterk ze je dagelijks leven beïnvloeden. Neem dat overzicht mee naar de huisarts. Vraag niet alleen: ‘Zijn het mijn hormonen?’, maar ook: ‘Welke andere verklaringen moeten we bekijken?’

Een bloedtest klinkt aantrekkelijk: meten en weten wat er mis is. Bij vrouwen vanaf 45 jaar met kenmerkende overgangsklachten is zo’n hormoontest meestal niet nodig. De arts kijkt vooral naar de klachten en het menstruatiepatroon; hormoonwaarden kunnen in deze periode sterk wisselen.

Onder de 40 ligt dat anders. Blijven menstruaties weg of ontstaan duidelijke overgangsklachten, maak dan een afspraak met de huisarts. Bij een vermoeden van een vervroegde overgang kan gericht bloedonderzoek juist wél nodig zijn. Het advies om niet standaard te testen betekent dus niet dat onderzoek nooit zin heeft.

Regelmatig bewegen en gezond eten zijn een goede basis. Maar maak daarvan geen opdracht om alle klachten zelf op te lossen. Als opvliegers of andere klachten je leven ontregelen, bespreek dan de behandelmogelijkheden.

Hormoontherapie kan opvliegers verminderen. Of die behandeling passend is, hangt onder meer af van je gezondheid, persoonlijke risico’s en voorkeuren. Bespreek de voordelen én nadelen met je arts.

Wees voorzichtig met supplementen die beloven je hormonen ‘in balans’ te brengen. Voor veel middelen is de werking onvoldoende aangetoond of de veiligheid onzeker. ‘Natuurlijk’ is geen garantie voor onschadelijk.

Maak een afspraak bij klachten die je dagelijks leven verstoren, bij hevig bloedverlies of bij overgangsklachten vóór je 40ste. Ook bloedverlies nadat je langer dan een jaar niet meer ongesteld bent geweest, moet worden beoordeeld. Neem klachten serieus, maar stel niet zelf de diagnose.