Welke friet is het gezondst? Van aardappelpartjes tot zoete aardappelfriet

Welke friet het “gezondst” is, hangt vooral af van de bereidingswijze en het vet waarin je bakt: ovenfriet of zelfgemaakte aardappelpartjes in de oven, met weinig olie, scoren duidelijk beter dan diepgefriteerde patat uit hard frituurvet. Zoete-aardappelfriet heeft een wat andere voedingswaarde, maar is zeker niet automatisch een healthfood.

Nederlanders behoren tot de grootste frieteters van Europa; een standaardportie uit de snackbar levert al snel 500 tot 600 kilocalorieën, exclusief saus. Officiële adviezen van onder meer het Voedingscentrum plaatsen friet nadrukkelijk buiten de Schijf van Vijf, in het rijtje “producten voor af en toe”. Gezondheidsorganisaties benadrukken tegelijk dat af en toe friet prima past in een verder gevarieerd voedingspatroon.

Friet wordt vooral ongezond door veel verzadigd vet, een hoge energiedichtheid en de vorming van acrylamide bij te hard bakken. Friet uit vast, hard frituurvet bevat aanzienlijk meer verzadigd vet dan friet gebakken in vloeibare olie of vloeibaar frituurvet. Een snackbarmaaltijd met friet, mayonaise en een snack tikt makkelijk de 1000 kilocalorieën aan, vergelijkbaar met de gehele energie-inname van sommige lichte eters voor een halve dag.

Ovenfriet en zelfgesneden aardappelpartjes, besprenkeld met een beetje plantaardige olie en goudgeel gebakken, bevatten minder vet en vaak iets minder calorieën dan traditioneel gefrituurde friet. Per 100 gram komt “gewone” friet rond de 300 kilocalorieën uit, terwijl ovenvarianten daar meestal iets onder blijven, mede doordat ze minder vet opnemen. Zoete-aardappelfriet biedt meer vezels en bepaalde micronutriënten, maar bevat qua calorieën en koolhydraten geen wonderlijke voorsprong.

Gezondheidsinstanties adviseren friet niet te bruin te bakken, maar goudgeel, om de acrylamidevorming te beperken. Bakken in vloeibare plantaardige olie, minder vaak een “frietdag” en zuiniger met saus – bij voorkeur de saus apart in een bakje – zijn eenvoudige ingrepen die een merkbaar verschil maken. Wie nog een stap verder wil gaan, kan kiezen voor groentefriet uit de oven, van bijvoorbeeld pastinaak of wortel, die duidelijk minder energie levert dan een traditionele puntzak.

Uiteindelijk is de gezondste friet dus niet een wonderknol, maar een combinatie van aardappel, oven, olie en mate.