De oude mobiele telefoon in je lade vormt een brandgevaar – dit moet je doen

Bijna 27 miljoen afgedankte smartphones liggen in Nederlandse lades te verstoffen. De meeste doen niets. Een enkele wordt bol, warm en gevaarlijk – en dan is de vraag niet of je hem nog wilt houden, maar of je weet wat je moet doen.

Het is een herkenbaar tafereeltje: de la met kabels, oude opladers en drie telefoons die je nooit hebt weggedaan. Sentiment speelt mee, gemakzucht nog meer. Maar in elk van die toestellen zit een lithium-ion-accu, en die is niet zomaar een dood stuk plastic.

Bijna 27 miljoen ongebruikte smartphones liggen in Nederlandse huishoudens, gemiddeld anderhalf toestel per inwoner. Zelfs als maar een fractie daarvan ooit problemen geeft, gaat het over grote aantallen. Paniek is niet nodig, onverschilligheid wel onverstandig.

Ook zonder gebruik gaat de chemie in een oude accu gewoon door.

Brand ontstaat niet bij normaal gebruik. Het gaat mis als een accu wordt overladen, als er kortsluiting optreedt, of als de accu beschadigd raakt of met vocht in aanraking komt. Een beschadigde lithium-ion-accu kan spontaan ontbranden of zelfs ontploffen, en de rook die daarbij vrijkomt is zeer giftig.

Dat maakt de la niet levensgevaarlijk, maar wel een plek die om enige discipline vraagt. Een toestel onder een stapel boeken, tussen losse muntjes en sleutels of jarenlang op een warme zolder, loopt meer risico dan een telefoon in een koele kast.

Zet het toestel volledig uit; ook in stand-by trekt de accu stroom. Berg hem op met een halfvolle accu op een koele, droge plek, bij voorkeur op kamertemperatuur. Vermijd direct zonlicht, een vochtige kelder en een hete zolder.

Leg er niets zwaars op en bewaar geen losse metalen voorwerpen in hetzelfde vakje. Losse accu’s die niet meer in een toestel zitten, plak je bij de polen af met isolatieband. Laad een bewaarde accu minstens eens in de drie maanden bij, zodat hij niet volledig leegloopt. En kijk twee keer per jaar even in die la.

Het duidelijkste waarschuwingssignaal is een bol geworden accu: het scherm komt omhoog, de naden gaan open, het toestel ligt niet meer plat op tafel. Andere signalen zijn overmatige hitte, lekkende vloeistof, een sterke chemische geur, rook of vonken.

Bol, heet of chemisch ruikend: dan is het geen bewaarding meer, maar een klus voor vandaag.

Zie of ruik je zoiets, dan geldt: niet inschakelen, niet opladen, geen druk uitoefenen. Is het toestel alleen beschadigd of vervormd, leg het dan buiten neer en lever het zo snel mogelijk in. Komt er rook of een chemische geur vrij, dan is het advies onverbiddelijk: bel 112, verlaat de ruimte en probeer niet zelf te blussen of het apparaat te verplaatsen.

Werkt het toestel nog, dan is doorgeven, verkopen of laten refurbishen de nuttigste route. Wil je er alleen vanaf: elektronica met accu hoort nooit bij het restafval, waar geplette batterijen branden veroorzaken in vuilniswagens en sorteerinstallaties.

Bij aankoop van een vergelijkbaar nieuw apparaat is de winkel verplicht je oude toestel gratis in te nemen, ook online. En winkels met meer dan 400 vierkante meter verkoopoppervlak moeten kleine apparaten – niet langer, dikker of breder dan 25 centimeter – zelfs innemen zonder dat je iets koopt. Daarnaast staan er bij duizenden supermarkten en bouwmarkten inleverbakken, en kun je altijd terecht bij de milieustraat.