Opa en oma vinden het gezellig, het kleinkind niet: 5 dingen die kinderen liever overslaan

Grootouders horen bij de fijnste hoek van een kinderleven: extra aandacht, koekjes buiten de regels, tijd die ouders zelden hebben. Maar een deel van wat opa en oma juist het leukste vinden aan hun rol, is voor het kleinkind vooral iets om door te komen. Het gaat zelden om onwil, meestal om gewoontes die een generatie geleden nog volstrekt normaal waren. Vijf klassiekers waar kinderen weinig van moeten hebben.

De begroeting bij de deur is voor veel grootouders het hoogtepunt van het bezoek. Voor het kind is het de eerste opdracht van de dag. Een kind dwingen tot lichamelijk contact dat het niet wil, is grensoverschrijdend gedrag — met de boodschap dat het eigen gevoel niet meetelt. Kinderartsen adviseren al jaren om kusjes en knuffels nooit te forceren. Een hand, een zwaai of een luchtkus zijn even wellevend en laten de keuze bij het kind.

Bijscheppen is liefde, in veel keukens van tachtigplussers. Alleen werkt het averechts. Kinderen dwingen tot het leegeten kan het interne hongergevoel verstoren, waardoor ze minder gaan letten op de prikkels die aangeven dat ze vol zitten. Op de lange termijn kan dat bijdragen aan overgewicht. Door kleine porties op te scheppen, geeft het kind bovendien een overwinning in plaats van een strafronde. Bijscheppen kan altijd nog.

Vergelijken is voor grootouders een vorm van betrokkenheid: ze houden de familie bij. Voor het kind is het een ranglijst waarop het kan zakken. In langlopend Nederlands familieonderzoek zegt één op de acht volwassenen het gevoel te hebben dat een broer of zus wordt voorgetrokken — en wie dat gevoel heeft, houdt er ook op latere leeftijd last van, van een laag zelfbeeld tot angst en depressieve klachten. Een opmerking bij de koffie blijft langer hangen dan de opmerking zelf duurt.

Een ranglijst in de familie verdwijnt niet als het bezoek voorbij is.

Trots hoort bij het grootouderschap, en Facebook is de snelste weg. Juridisch is het minder onschuldig dan het lijkt: voor het online plaatsen van foto's van kinderen onder de 16 is toestemming nodig van de wettelijke vertegenwoordiger. In 2020 moest een oma van de kortgedingrechter foto's van haar kleinkinderen van Facebook en Pinterest verwijderen, omdat die toestemming ontbrak. Vanaf 16 jaar beslist het kind daar zelf over.

Voor kinderen onder de 16 jaar is toestemming van de wettelijke vertegenwoordiger vereist. Bij gezamenlijk gezag betekent dat toestemming van beide ouders. Een afgeschermd account is geen vrijbrief: zodra onduidelijk is wie kan meekijken, gaat het niet meer om louter persoonlijk gebruik.

Een extra ijsje, een laat bedtijdstip, een cadeautje buiten de afspraken: het complot met opa en oma voelt voor hen als bondgenootschap. Voor een kind is een geheim vooral een last, en het botst met wat ouders juist willen inprenten — dat je alles mag vertellen. Een verrassing voor papa is iets anders dan iets verzwijgen voor papa. Simpele vuistregel: kan het niet openlijk, doe het dan niet.

Meer weten?