Spinazie is de nieuwe gifkampioen: op geen enkele groente zit meer landbouwgif

Popeye zou zijn favoriete blaadjes in de winkel voorbijlopen. Spinazie staat vanaf deze week bovenaan de PesticidenEetwijzer: op geen enkele groente in de Nederlandse supermarkt worden meer verschillende bestrijdingsmiddelen aangetroffen. Vooral PFAS-resten geven het bladgroen een zorgelijk profiel.

Op spinazie zijn gemiddeld 2,3 verschillende pesticiden gevonden. Daarmee stoot de gezonde ijzerleverancier de paprika van de troon, die vorig jaar nog eerste stond en nu tweede staat. Andijvie klimt razendsnel naar de derde plek met gemiddeld 2,2 middelen. De ranglijst is gebaseerd op ruim 3.300 steekproeven van groente, fruit en aardappels in supermarkten en groothandels in de periode 2023 tot en met 2025.

Bij paprika en spinazie ligt het aantal soorten pesticiden even hoog. De doorslag valt in het nadeel van spinazie omdat de hoeveelheid resten er substantieel hoger is dan op paprika. Op driekwart van de spinaziemonsters zijn resten van bestrijdingsmiddelen aangetroffen, bij ruim de helft ging het om een mix van twee of meer middelen tegelijk.

Op driekwart van de spinaziemonsters zitten resten van pesticiden — bij ruim de helft een cocktail van 2 of meer middelen.

Het meest opvallend is de PFAS-vervuiling. Op 46 procent van de onderzochte spinazie zijn PFAS-pesticiden aangetroffen. Deze zogenoemde 'forever chemicals' breken in de natuur amper af en stapelen zich op in mens en milieu. Het gemiddelde gehalte aan resten in spinazie bedraagt 1,71 milligram per kilo, met uitschieters tot 7,60 milligram. Ter vergelijking: voor potjes baby- en peutervoeding hanteert Europa een maximum van 0,01 milligram per kilo per pesticide, uit voorzorg voor de gezondheid van kwetsbare groepen.

Fruit blijft over de hele linie sterker vervuild dan groente. Citrusvruchten voeren de fruitranglijst aan met gemiddeld 4,4 soorten pesticiden, gevolgd door aardbeien (4,2) en kersen (4,0). Recordhouder is een enkel bakje druiven waarop maar liefst 20 verschillende bestrijdingsmiddelen werden gevonden. Dat bakje is niet uit de handel gehaald: de wettelijke normen gelden per pesticide, niet voor de optelsom.

Feitenkader — de vervuilde en de schone lijst

De cijfers wringen met een ander verhaal dat de landbouwsector zelf graag vertelt. Het totale gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen daalde tussen 2020 en 2024 met 22 procent, vooral door het verbod op het schimmelbestrijdingsmiddel mancozeb. Zoom in op groente, fruit en aardappelen en het beeld draait om: uitgerekend in die categorie is het middelengebruik in dezelfde periode gestegen. Wat op ons bord belandt, wordt dus juist intensiever bespoten.

Voor wie de blootstelling wil beperken: kies bij spinazie, paprika, andijvie, citrus, aardbeien en kersen vaker voor biologisch, want daar zijn synthetische pesticiden verboden. Bij asperges, rode bieten, pompoenen, kiwi's, watermeloenen en ananas maakt het verschil met gangbaar amper uit voor het aantal resten. Grondig wassen helpt tegen resten aan de buitenkant, maar bij bladgroente en fruit met een dunne schil verdwijnen systemische middelen daar niet mee.

Meer weten?

PAN-NL Testresultaten PesticidenEetwijzer ·

NVWA Inspectieresultaten bestrijdingsmiddelen 2024 ·