Bestrijdingsmiddelen slaan neer tot 10 kilometer afstand van boerderijen

Chemische bestrijdingsmiddelen blijven niet netjes binnen de perceelgrenzen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Wageningen University & Research (WUR), waaruit naar voren komt dat pesticiden kilometers verderop opduiken, zelfs in officieel beschermde natuur.

Wetenschappers namen monsters in twaalf Nederlandse Natura 2000-gebieden en troffen daar resten van landbouwgif aan in bodem en vegetatie. Juist deze gebieden zijn aangewezen om zeldzame planten en dieren te beschermen. Toch blijken ze niet gevrijwaard van stoffen die elders worden gebruikt.

Volgens onderzoeker Bas Buddendorf verspreiden pesticiden zich via minuscule stofdeeltjes die door wind en andere weersomstandigheden worden meegevoerd. Metingen laten zien dat die verspreiding kan oplopen tot afstanden van tien kilometer. Daarmee komt een lang gekoesterde aanname onder druk te staan: dat bestrijdingsmiddelen vooral neerslaan in de directe omgeving van het landbouwperceel.

Opmerkelijk is dat zelfs resten van middelen die al jaren verboden zijn, zoals DDT, nog steeds worden teruggevonden. De onderzoekers signaleren daarnaast zogeheten ‘rode vlaggen’ in hun analyses: aanwijzingen dat bodemorganismen en kleine insecten die op bladeren leven schade kunnen ondervinden van de aangetroffen stoffen.

De uitkomsten roepen vragen op over de effectiviteit van bestaande bufferzones. In sommige gemeenten geldt inmiddels een minimale afstand van vijftig meter tussen akkers en woningen. Maar als chemische stoffen zich over meerdere kilometers kunnen verplaatsen, lijkt zo’n marge vooral symbolisch.

Het onderzoek richtte zich primair op natuurgebieden, maar de discussie reikt verder. Internationale studies wijzen op mogelijke gezondheidsrisico’s bij langdurige blootstelling aan lage concentraties pesticiden, al blijft het lastig om die verbanden op individueel niveau hard te maken. Toch groeit de onrust onder omwonenden van landbouwgebieden.

Van de 162 Natura 2000-gebieden in Nederland is tot nu toe slechts een fractie onderzocht. De WUR-onderzoekers pleiten daarom voor grootschaliger en langduriger metingen. Ook willen zij meer aandacht voor het gecombineerde effect van verschillende middelen tegelijk. In toelatingsprocedures worden stoffen doorgaans afzonderlijk beoordeeld, terwijl ze in de praktijk vaak in mengvorm voorkomen.

Dat veel van de aangetroffen middelen legaal zijn, maakt de kwestie extra gevoelig. Toetsingskaders zijn gebaseerd op aannames over verspreiding die mogelijk niet langer houdbaar zijn. Daarmee komt het debat over landbouwbelangen en natuurbescherming opnieuw op de voorgrond.

Eén ding lijkt duidelijk: wat op het land wordt gespoten, blijft niet automatisch binnen de grenzen van de akker.

Bron: EenVandaag