Op nog geen honderd kilometer van Limburg rommelt een vulkaan die ooit half Europa onder de as legde

Wie op een zonnige zondag rond de Laacher See wandelt, ziet een idyllisch kratermeer met een middeleeuwse abdij aan de oever. Dat het meer een vulkaan is, merk je pas als je goed kijkt: op sommige plekken borrelen gasbellen naar boven. Hemelsbreed ligt het meer nog geen honderd kilometer van de grens bij Vaals. En juist nu laat de ondergrond van zich horen.

In de nacht van 9 op 10 oktober 2025 registreerden seismologen onder de westoever van het meer in twaalf uur tijd een zwerm piepkleine aardbevingen. De sterkste had een magnitude van 0,9, op zo'n zeven kilometer diepte. Niemand voelde er iets van. Over het aantal bevingen zijn de meetdiensten het overigens niet eens: de tellingen lopen uiteen van enkele tientallen tot ruim driehonderd.

Belangrijker is wat de geologische dienst van Rijnland-Palts erover zei: een direct verband met bewegend magma werd uitgesloten. Er was geen acuut gevaar.

Dat de vulkaan slaapt en niet dood is, staat inmiddels wel vast. Tussen september 2022 en augustus 2023 maten onderzoekers meer dan vijfhonderd lokale microbevingen, vaak diep en laagfrequent. In augustus 2026 verscheen een studie die laat zien dat zich op twaalf tot veertien kilometer diepte magmatische vloeistoffen verzamelen. Daar ligt vermoedelijk een reservoir dat zich zo'n vijftien kilometer in de breedte uitstrekt. Bij metingen rond het meer werd in 2024 ook kooldioxide van magmatische oorsprong aangetroffen.

Dat de vulkaan slaapt en niet dood is, staat inmiddels wel vast.

De vorige keer was het menens. Ruim dertienduizend jaar geleden, in de late lente of vroege zomer, barstte de vulkaan uit. Dat duurde vermoedelijk weken. Er kwam zo'n 15 tot 20 kubieke kilometer puimsteen en as vrij. De aswolk reikte tientallen kilometers de lucht in, de as waaide tot in Noord-Italië en Zweden. Nederland ligt daar precies tussenin.

In het Rijndal lag een aslaag van zeven meter dik, in de omgeving van Keulen en Bonn tot een meter. De explosieve kracht wordt geschat op die van zo'n vijfhonderd Hiroshima-bommen.

In het kort

• Laatste uitbarsting: ruim 13.000 jaar geleden

• Uitgestoten: zo'n 15 tot 20 km³ puimsteen en as

• As tot in: Noord-Italië en Zweden

• Magmatische vloeistoffen: op 12 tot 14 km diepte

• Verwachte volgende uitbarsting: over duizenden jaren

• Afstand tot Vaals: hemelsbreed bijna 100 km

Kort antwoord: nee. Onderzoekers verwachten op korte termijn geen vulkanische activiteit. Een Duitse geoloog schatte deze week dat een nieuwe explosie waarschijnlijk pas over drie- tot tienduizend jaar aan de orde is. Reden tot paniek is er volgens hem niet. Vóór de vorige uitbarsting deed de bovenste magmakamer er mogelijk zo'n dertigduizend jaar over om vol te lopen.

Dat neemt niet weg dat de Oost-Eifel serieus in de gaten wordt gehouden, met seismische meetnetten en gasmetingen. Want een vulkaan die zich zo nadrukkelijk meldt, wil je liever niet verrast zien.

Een vulkaan die zich zo nadrukkelijk meldt, wil je liever niet verrast zien.

Wie de vulkaan van dichtbij wil zien, kan prima terecht. Rond het meer loopt een wandelroute langs de gasbellen, de abdij Maria Laach is te bezoeken en de Duitse Vulkaanroute voert over 280 kilometer langs 39 hoogtepunten van het Eifel-vulkanisme. Het grootste risico van zo'n dagje uit: de Duitse snelweg.

Meer weten?