Het jaar dat de zon verdween: waarom 536 erger was dan onze tijd

We hebben de demente oranje clown die de wereld bedreigt, de aarde wordt steeds warmer en gevaarlijker. Maar het kan erger dan 2026.

Voor wie denkt dat onze tijd uitzonderlijk somber is: middeleeuwse historici wijzen één jaar aan dat nog veel duisterder was. In 536 na Christus begon volgens Harvard‑archeoloog Michael McCormick “een van de slechtste periodes om in leven te zijn, zo niet het slechtste jaar”.[science]​

In kronieken uit Europa, het Midden-Oosten en Azië duikt vanaf dat jaar een mysterieuze “mist” op, die de zon maandenlang verduisterde en de temperatuur met tot wel 2,5 graden liet kelderen – de koudste decade in 2300 jaar, reconstrueren ijsboringen en boomringen. Zomers bleven grijs, oogsten mislukten en Ierse annalen spreken over een “mislukking van het brood” tussen 536 en 539.[

Die plotselinge klimaatschok is inmiddels teruggevoerd op enorme vulkanische uitbarstingen in 536 en 540, die een wereldwijde stofsluier in de stratosfeer achterlieten. Bomen in Siberië vertonen een ongekende krimp in jaarringen, een signaal van dramatische groeistress en misoogsten zonder precedent in tweeduizend jaar.

Alsof dat niet genoeg was, volgde in 541 de Justiniaanse pest, een vroege builenpest-pandemie die mogelijk een derde van de bevolking in delen van het oostelijke Romeinse Rijk wegvaagde. Economieën stortten in, steden liepen leeg en het laat-Romeinse rijk kwam in een versnelde neergang terecht. Tegen die achtergrond oogt zelfs onze tijd van polarisatie, pandemieën en oorlogen minder uniek dan vaak wordt gedacht.