Point of no return: de aarde wordt een helse veel te hete planeet, waarschuwen wetenschappers

De aarde bevindt zich gevaarlijk dicht bij een punt waarop klimaatverandering onomkeerbaar wordt. Dat stellen internationale wetenschappers in een nieuwe analyse. Als bepaalde kantelpunten worden overschreden, kan een kettingreactie ontstaan die de planeet in een zogeheten “hothouse Earth” verandert: een veel hetere en minder leefbare wereld dan waar nu al rekening mee wordt gehouden.

Volgens een nieuwe studie kan aanhoudende opwarming kantelpunten in het klimaatsysteem activeren. Zodra zo’n drempel wordt overschreden, kan dat andere processen in gang zetten die de opwarming verder versterken. Denk aan het smelten van grote ijskappen, het afsterven van bossen of het ontdooien van permafrost waarbij grote hoeveelheden broeikasgassen vrijkomen.

“Het overschrijden van zelfs enkele van deze drempels kan de planeet op een ‘hothouse’-traject zetten”, zegt dr. Christopher Wolf van Terrestrial Ecosystems Research Associates. Volgens hem zijn zowel beleidsmakers als het grote publiek zich nauwelijks bewust van het risico op zo’n point of no return.

De aarde is inmiddels gemiddeld 1,3 graden Celsius warmer dan in het pre-industriële tijdperk. Dat lijkt misschien beperkt, maar de gevolgen zijn wereldwijd voelbaar: extreem weer eist levens en verwoest akkers.

Bij een opwarming van 3 tot 4 graden “zal de economie en de samenleving zoals we die kennen ophouden te functioneren”, waarschuwden wetenschappers onlangs. Een hothouse Earth zou nog verder gaan: in dat scenario blijft de temperatuur duizenden jaren ruim boven de 4 graden stijging, met enorme zeespiegelstijgingen die kuststeden onder water zetten.

Volgens de onderzoekers is het in de afgelopen 125.000 jaar niet zo warm geweest als nu. De concentratie koolstofdioxide in de atmosfeer is vermoedelijk de hoogste in minstens twee miljoen jaar.

De studie wijst onder meer op risico’s rond de ijskappen van Groenland en West-Antarctica, berggletsjers, permafrost, sub-Arctische bossen en het Amazonewoud. Ook de Atlantische meridionale omkeringscirculatie (Amoc) – een systeem van oceaanstromingen dat het wereldklimaat sterk beïnvloedt – vertoont tekenen van verzwakking.

Volgens de onderzoekers kan een verdere verzwakking van de Amoc het risico vergroten dat het Amazonewoud afsterft. Daarbij zou veel opgeslagen koolstof vrijkomen, wat de opwarming opnieuw versterkt.

“Verschillende onderdelen van het aardsysteem lijken dichter bij destabilisatie dan eerder gedacht,” concluderen de onderzoekers. Hoewel het moeilijk is exact te voorspellen wanneer kantelpunten worden bereikt, achten zij voorzorg essentieel. Als de wereld eenmaal op het pad richting een hothouse Earth zit, is terugkeren waarschijnlijk onmogelijk, zelfs als de uitstoot later alsnog drastisch wordt teruggebracht.

Hun boodschap is helder: de huidige klimaatmaatregelen zijn onvoldoende om gevaarlijke en onbeheersbare gevolgen te voorkomen.

Bron: The Guardian