NASA-satelliet spot grijnzende schedel op Antarctisch eiland en jawel, zijn kaaklijn smelt weg

Als twee druppels water lijkt het op een immense schedel met gapende oogkassen, een grijnzende mond en een kaaklijn waar Kees-Jan uit B&B Vol Liefde trots op zou zijn; starend naar een eiland dat Duivelseiland heet. Zo ziet Vega-eiland in de Weddellzee eruit als je er met een satelliet boven hangt. Leuk voor Halloween, maar de foto’s van NASA Earth Observatory laten vooral zien dat het ijs eronder het zwaar heeft.

Het eiland ligt ten oosten van het Antarctisch Schiereiland. Drie natuurlijke vormen geven het zijn doodshoofd:

De Amerikaanse satelliet Landsat 9 fotografeerde het eiland op 22 maart 2025, aan het begin van de Antarctische herfst, en op 10 oktober 2026, in het voorjaar. In maart 2026 lag er bewolking over.

Op de foto van maart 2025 ligt alles onder de sneeuw, normaal voor de natste maand van het jaar daar. Op die van oktober 2026 is een groot deel van het eiland kaal en ligt het donkere gletsjerijs open.

Gletsjeronderzoeker Mauri Pelto van Nichols College wijt dat aan een ongewoon warme winter, vooral in juni. Er viel weinig verse sneeuw en een deel verdween door sterke wind en door sublimatie, waarbij ijs direct in waterdamp overgaat. “De winter deelde deze gletsjers geen snoepjes uit,” zegt hij tegen NASA.

Verse sneeuw kaatst veel zonlicht terug. Kaal ijs is donkerder en neemt meer warmte op. Nu de dagen in Antarctica langer worden, warmt dat ijs sneller op en kan het smelten versnellen.

Een buitje kan helpen. “Zelfs een dun laagje verse sneeuw van een voorjaarsstorm zou op korte termijn al helpen,” zegt Pelto.

Ligt de schedel bloot, dan verweert hij. Volgens Pelto verandert daardoor de kaaklijn en wordt de oogkas groter.

Onderzoekers telden in 1982 met vroege Landsat-beelden, luchtfoto’s en kaarten 29 gletsjers op het eiland, rond vier ijskappen. De gletsjer van de Duivelsbaai wordt sinds de zomer van 1998-1999 nauwkeurig gemeten en verloor in die tijd per saldo massa. Ook de andere gletsjers krimpen, waardoor steeds meer kale rots tevoorschijn komt.

Het past in een reeks slechte berichten over het zuidpoolgebied, zoals de ijsplaat zo groot als Rome die instortte. Antarctica levert ook raadsels op: wetenschappers vingen mysterieuze radiosignalen uit het ijs op.

Lang voor de satellieten speelde het eiland een rol in een overlevingsdrama. De Zweedse Antarctische Expeditie van 1901 tot 1903 raakte verdeeld in drie groepen, die elk op een andere plek moesten overwinteren. Het pakijs verwoestte hun schip.

In het voorjaar van 1903 vonden twee groepen elkaar terug op een kaap die sindsdien Cape Well-met heet, ongeveer op het voorhoofd van de schedel. Kort daarna haalde een Argentijnse expeditie de overlevenden op.

Bronnen: ScienceDaily, NASA Earth Observatory