Israël maakt van Gaza een afgesloten ghetto een aarden wal van tien meter hoog

Een muur van zand en puin van meer dan tien meter hoog kronkelt inmiddels dwars door de Gazastrook. Officieel is het een tijdelijke veiligheidsmaatregel. In de praktijk krijgt twee miljoen Palestijnen er een omheining bij, boven op verwoeste woonwijken.

De barrière is de afgelopen maanden in hoog tempo verrezen, precies op de plek waar het Israëlische leger zich juist had moeten terugtrekken. Eind juli lag er al meer dan 23 kilometer aan wal, meer dan de halve lengte van een gebied dat zelf maar veertig kilometer lang en elf kilometer breed is. Sindsdien zijn daar volgens de meest recente satellietbeelden nog eens zeker acht kilometer bijgekomen. De wal bestaat uit losse delen: bij Beit Lahiya in het noorden, ten zuiden van Gaza-Stad, en in het zuiden rond Khan Younis en Al-Mawasi.

Dat laatste stuk begon op 1 juli als een zandrug van een paar honderd meter bij de kust, naast de tentenkampen van Al-Mawasi. Twee weken later was het al kilometers. Eind juli liep de wal door naar het oosten. Het leger heeft er een bewakingszone naast gelegd, met sensoren, wachtposten en tientallen militaire bases.

Het staakt-het-vuren van oktober 2025 – het twintigpuntenplan van de Amerikaanse president – zou het omgekeerde opleveren. Israëlische troepen zouden zich terugtrekken tot de gele lijn, een tijdelijke scheidslijn die het gebied in tweeën deelde, en van daaruit verder verdwijnen. Alleen een smalle bufferzone langs de grens zou militair bezet blijven.

Wat er in plaats daarvan gebeurde: de gele lijn schuift westwaarts. Betonblokken die de lijn markeren zijn stukje bij beetje dieper Palestijns gebied in gezet, en de nieuwe aarden wal ligt op sommige plekken zelfs ten westen daarvan – in het gebied waaruit het leger had moeten vertrekken. Handhaving door de Amerikaanse bemiddelaars is er nauwelijks geweest.

Israël zegt inmiddels ongeveer 65 procent van de Gazastrook militair in handen te hebben. De premier gaf in mei opdracht om daar 70 procent van te maken. In de resterende strook langs de kust zitten twee miljoen mensen.

De wal ten zuiden van Gaza-Stad snijdt het gebied bovendien van oost naar west doormidden. Verkeer tussen noord en zuid wordt daarmee opnieuw afhankelijk van militaire toestemming. Het is een vertrouwde tactiek: heersen door de ruimte te versnipperen, zoals eerder gebeurde met de corridors die de oude nederzettingen bedienden en met de Netzarim-corridor na oktober 2023.

Er is een precedent. In de Sinaï, bezet in 1967, legde Israël ook een zandmuur aan – als scheiding tussen het leger en de Egyptische bevolking, en als beschutting voor nederzettingen erachter. Die nederzettingen moesten na het vredesverdrag van 1979 alsnog worden ontmanteld, bij de terugtrekking in 1982. In Gaza wijst de richting dezelfde kant op: de minister van Defensie kondigde in juli de stichting van drie door militairen bemande buitenposten in Noord-Gaza aan, op de plek van nederzettingen die in 2005 werden opgeheven.

Juridisch is de zaak weinig ingewikkeld. Het Internationaal Gerechtshof noemde de bezetting van Gaza onrechtmatig, en permanente fortificaties in bezet gebied verdragen zich slecht met het oorlogsrecht. Maar het beton en het zand liggen er al.