Russen halen miljarden van banken: Angst groeit dat Poetin het anders inpikt.

Russische spaarders hebben in de eerste twee weken van augustus omgerekend circa 3,4 miljard dollar aan contant geld uit het banksysteem gehaald. Dat is geen bewijs dat de Russische banken op omvallen staan, maar het is wel een zichtbaar teken van groeiende onrust in een economie die zwaar belast wordt door de oorlog tegen Oekraïne.

De Russische centrale bank registreerde tussen 1 en 13 augustus een toename van 286,4 miljard roebel aan contant geld buiten de centrale bank. In gewone mensentaal: huishoudens en bedrijven haalden per saldo veel geld uit het bancaire circuit. De cijfers passen in een bredere beweging. In juli ging het volgens berichtgeving op basis van cijfers van de centrale bank om ongeveer 7,3 miljard dollar; in juni om meer dan 4,5 miljard dollar.

Waarom halen Russen geld van de bank?

De oorlog maakt de economische vooruitzichten onzeker. Oekraïense droneaanvallen op Russische doelen, waaronder energie- en logistieke infrastructuur, versterken het gevoel dat de oorlog niet ver weg is. Daarnaast is er angst dat de Russische staat, als de begrotingsdruk verder toeneemt, zwaarder zal leunen op burgers, bedrijven en banken.

Een voormalige Russische financiële bestuurder zei tegen The Washington Post dat mensen mogelijk liever cash “onder het kussen” houden dan geld bij een bank waarvan zij vrezen dat het later minder bereikbaar is.

De uitstroom komt op een ongemakkelijk moment voor het Kremlin. De Russische staat moet een groot begrotingstekort financieren, mede door hoge militaire uitgaven. Daarbij leunt het ministerie van Financiën sterk op staatsobligaties in roebels, de zogeheten OFZ’s.

Die markt liep in juli vast. Het ministerie schortte de reguliere veilingen van OFZ-obligaties op nadat vier veilingen achtereen niet goed verliepen. Een veiling op 1 juli bracht slechts 10,3 miljard roebel op, tegen een beoogde 110 miljard roebel. Twee veilingen werden afgelast en op 15 juli kwamen er volgens het ministerie geen biedingen binnen tegen een aanvaardbare prijs.

Het probleem is niet dat Rusland helemaal geen geld meer kan aantrekken. De overheid kan staatsbanken inschakelen en grotere, vooraf afgesproken plaatsingen van obligaties regelen. Eind juli registreerde het ministerie twee nieuwe leningen met variabele rente, samen goed voor 1,5 biljoen roebel. Analisten zien daarin een voorbereiding op verkoop aan vooral staatsgecontroleerde banken.

Maar die route verplaatst het risico. Banken kopen dan meer staatsschuld, terwijl zij tegelijkertijd contant geld moeten kunnen uitbetalen aan klanten. Bovendien worden leningen voor de staat duurder zodra marktrentes oplopen. Het rendement op Russische staatsobligaties met een looptijd van meer dan tien jaar steeg in juli boven 16,5 procent.