Wat kan Europa doen om te voorkomen dat Trump Groenland inpikt

Donald Trump blijft volhouden dat hij Groenland wil inlijven. En als Groenland of Denemarken daar niet van gediend zijn, zal Washington “iets doen, of ze het nu leuk vinden of niet”, aldus de Amerikaanse president.

Daarmee zet Donald Trump Europa voor een dilemma waar geen draaiboek voor bestaat. Groenland is geen EU-lid, maar valt wel onder het Deense koninkrijk. En Denemarken is EU-lid en NAVO-bondgenoot. De eilandstaat valt bovendien onder de collectieve verdediging van de NAVO. Met andere woorden: als Amerika druk zet op Groenland, zet Amerika druk op zijn eigen bondgenoten.

Europese leiders herhalen braaf dat soevereiniteit en territoriale integriteit heilig zijn en dat Groenland en Denemarken zelf beslissen over hun toekomst. Mooie woorden. Maar een strategie om Trump af te schrikken of om te reageren als hij daadwerkelijk een stap zet, ontbreekt vooralsnog.

Optie één: praten, praten en nog eens praten. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio praat deze week met Deense en Groenlandse collega’s. Achter de schermen lobbyen diplomaten in Washington om Republikeinen buiten Trumps MAGA-bubbel duidelijk te maken wat er op het spel staat. Hun belangrijkste argument: een aanval op Groenland zou betekenen dat een NAVO-land een ander NAVO-land bedreigt. Zoals de Deense premier Mette Frederiksen het samenvatte: dat zou “het einde van de NAVO” zijn.

Daarnaast wijzen Denemarken en de VS op een bestaand defensieverdrag uit 1951, dat Amerika nu al toestaat zijn militaire aanwezigheid op Groenland fors uit te breiden. Meer bases of meer soldaten zijn juridisch geen probleem. Annexatie wel.

Optie twee: economische spierballen. In theorie beschikt de EU over een ‘handelsbazooka’: het anti-dwanginstrument waarmee Amerikaanse goederen en diensten van de Europese markt kunnen worden geweerd. Maar in de praktijk durft niemand die trekker over te halen. Europa wil Washington te vriend houden vanwege Oekraïne, is afhankelijk van Amerikaanse techbedrijven en weet dat Trump alleen onder de indruk is van dreigementen die hij gelooft.

Optie drie: investeren in Groenland. Groenland draait nu grotendeels op Deense subsidies. Trump belooft “miljardeninvesteringen”, maar Brussel zou dat kunnen pareren door zelf diepere zakken te tonen. Meer Europese steun kan Groenland economisch onafhankelijker maken en minder vatbaar voor Amerikaanse invloed. Zeker als het eiland in de toekomst daadwerkelijk voor onafhankelijkheid kiest.

Optie vier: troepen sturen. De meest explosieve optie. In een analyse voor denktank Bruegel wordt gesuggereerd dat Europa zijn snelle interventiemacht moet inzetten en – in overleg met Kopenhagen en Nuuk – Europese troepen op Groenland moet stationeren. Niet om te vechten, maar als politiek signaal. Want het beeld van Amerikaanse soldaten die Europese militairen gevangennemen, zou de geloofwaardigheid van de VS internationaal slopen.

Niemand gelooft in een oorlog tussen Amerika en Europa. Maar juist daarom kan een harde Europese opstelling Trump aan het denken zetten. Bluffen is zijn handelsmerk. De vraag is of Europa eindelijk bereid is terug te bluffen.

Bron: The Guardian