Morbide nieuwsgierigheid: waarom we graag naar gevaarlijke stunts en crimi's kijken

Iemand die zonder touw een wolkenkrabber beklimt. Een live gestreamde stunt waarbij één misstap fataal kan zijn. Of dat klassieke tafereel op de snelweg: iedereen trapt op de rem om even te gluren naar een ongeluk aan de andere kant. Het bezorgt ons een knoop in de maag, maar we moeten toch even kijken. Waarom eigenlijk?

De fascinatie voor gevaar is zo oud als de mens zelf, maar lijkt tegenwoordig groter dan ooit. Levensbedreigend vermaak is uitgegroeid tot een miljoenenindustrie. True crime domineert boekenlijsten, podcasts en streamingdiensten, terwijl waaghalzen met gevaarlijke stunts wereldwijd publiek trekken. Hoe riskanter, hoe beter.

Psychologen hebben daar een term voor: morbide nieuwsgierigheid. Dat is de drang om te kijken naar dingen die angst, afkeer of spanning oproepen. Op het eerste gezicht tegenstrijdig, want dit zijn precies de gevoelens die we normaal vermijden. Toch zit deze reflex diep ingebakken. Door gevaar van een veilige afstand te observeren, verzamelen we informatie. Wat ging hier mis? Wat moet ik vermijden? Voor onze voorouders was dat pure winst in de worsteling om te overleven.

Maar die verklaring schiet tekort. Niemand kijkt naar iemand die een wolkenkrabber beklimt om te leren hoe je dat zelf veilig kunt doen. De aantrekkingskracht zit dus dieper. Gevaar werkt namelijk als een breinbooster. Het jaagt adrenaline door het lichaam, versnelt de hartslag en scherpt de aandacht. Emoties komen ongefilterd binnen. Precies die intense prikkels maken het bijna onmogelijk om weg te zappen.

Daar komt bij dat het brein extra alert wordt bij onvoorspelbaarheid. Alles wat afwijkt, kan zowel een kans als een bedreiging zijn. Die combinatie van spanning en onzekerheid trekt ons automatisch richting het gevaar. Opvallend genoeg doet angst hier niet wat je zou verwachten. In plaats van afstand te nemen, bewegen we ons mentaal juist naar voren. Het brein wil weten hoe het afloopt.

Morbide nieuwsgierigheid komt bij iedereen voor, maar mannen en vrouwen geven er vaak een andere invulling aan. Mannen zijn vaak meer gefocust op directe risico’s, zoals gevaarlijke stunts. Vrouwen trekken vaker naar misdaadverhalen en true crime. Dat heeft te maken met veiligheid: vrouwen lopen statistisch gezien meer risico slachtoffer te worden van geweld en zoeken informatie om patronen te herkennen. Geen toeval dus dat het true crime-publiek grotendeels uit vrouwen bestaat.

Bron: Metro