Steeds meer ouderen ontdekken dat ze ADHD hebben: dromerig en chaotisch

Het gaat op social media, in talkshows en in podcasts steeds vaker over ADHD. Het oude cliché van het drukke jongetje dat niet kan stilzitten, houdt al lang geen stand meer. Inmiddels weten we dat ook veel vrouwen pas op volwassen leeftijd een diagnose krijgen. Wat nog nauwelijks aandacht krijgt, is een andere groep: ouderen met ADHD.

Aan een recent onderzoek namen 8200 mensen deel, van wie ruim twee derde ouder was dan zestig jaar. Opvallend genoeg gaf een groot deel van de deelnemers aan zich te herkennen in ADHD-klachten, zonder ooit officieel gediagnosticeerd te zijn. Bijna zes op de tien respondenten vermoedden ADHD te hebben, terwijl daar nooit onderzoek naar is gedaan. Vooral oudere vrouwen vallen in die categorie. Het gevolg: jarenlang rondlopen met klachten waarvoor geen duidelijke verklaring of passende hulp wordt gevonden.

Hoewel het gebruik van ADHD-medicatie de afgelopen jaren sterk is toegenomen, wordt de stoornis bij ouderen nog zelden herkend. Klachten worden vaak afgedaan als ‘gewone’ vergeetachtigheid of gekoppeld aan beginnende dementie. Daarnaast zijn veel ouderen terughoudend om hun problemen te benoemen. Ze hebben zich decennialang aangepast en strategieën ontwikkeld om te functioneren, waardoor ADHD minder opvalt.

Volgens psychotherapeut en GZ-psycholoog Arjan Videler speelt dat een grote rol. Veel ouderen hebben hun hele leven gehoord dat ze chaotisch, dromerig of emotioneel zijn en hebben geleerd daarmee te leven. Zodra vaste structuren wegvallen door pensionering, verlies of ziekte lukt dat aanpassen minder goed en ontstaat de behoefte aan een verklaring.

Daar komt bij dat andere klachten ADHD kunnen verhullen. Wisselende stemmingen, somberheid, een negatief zelfbeeld of gevoeligheid voor kritiek zorgen ervoor dat zorgverleners niet meteen aan ADHD denken.

ADHD kent grofweg drie pijlers: aandachtsproblemen, impulsiviteit en hyperactiviteit. Bij ouderen verdwijnt de zichtbare onrust vaak naar de achtergrond, maar de innerlijke onrust blijft. Dat kan zich uiten in chaos, moeite met plannen, slecht tijdsbesef, prikkelbaarheid en slecht slapen. Veel ouderen melden zich daarom bij de huisarts met concentratie- of slaapproblemen, zonder dat ADHD ter sprake komt.

Volgens GZ-psycholoog Jolien Diekhorst kan een late diagnose juist veel opleveren. Die biedt niet alleen inzicht, maar ook erkenning en praktische handvatten om beter met de klachten om te gaan.

ADHD wordt nog vaak gezien als een kinderstoornis waar je overheen groeit. Dat beeld klopt niet. De aandoening kan wel pas later worden herkend. Ook zegt ADHD niets over intelligentie. Uit de peiling blijkt bovendien dat vrijwel alle deelnemers vinden dat behandeling ook op oudere leeftijd zinvol is.

Bron: Metro