Waarom het de moeite waard is om je dromen te analyseren

Dromen zijn bedrog? Niet zo snel, ze hebben heus geen directe voorspellende waarde, maar ze kunnen wel degelijk iets zeggen over hoe je in het leven staat.

In een recente lezing in Zürich schetste de Duitse psychoanalyticus Konstantin Roessler de stand van zaken in het droomonderzoek. Zijn conclusie was helder: dromen zijn geen zinloze bijproducten van slaap, maar spelen een wezenlijke rol in ons psychisch functioneren. Opmerkelijk is dat zelfs neurowetenschappers die decennialang sceptisch waren, inmiddels erkennen dat dromen betekenis, doel en waarde hebben voor het dagelijks leven en de geestelijke gezondheid.

Dat was lang anders. Niet zo lang geleden gold binnen de wetenschap het idee dat dromen vooral betekenisloze nachtelijke ruis waren. Dromen waren volgens deze visie geen boodschappen, maar willekeurige hersenactiviteit.

Hobson verzette zich fel tegen droominterpretatie en sprak spottend over de fortune cookie-benadering: het idee dat droombeelden vaste, verborgen betekenissen zouden hebben. Hoe zou een monster dat je achtervolgt universeel iets specifieks kunnen betekenen? Toch bleef Hobson dromen onderzoeken en zelfs zijn eigen dromen bijhouden. Later in zijn carrière kwam hij tot een genuanceerder standpunt. Niet de betekenis, maar de functie van dromen kwam centraal te staan: dromen als een manier waarop het brein zichzelf informeert over emoties en gebeurtenissen van de vorige dag.

Van daaruit kwam het huidige onderzoek terecht bij de zogeheten continuïteitshypothese: dromen staan niet los van het wakkere leven, maar zijn ermee verweven. Wat we overdag meemaken, keert ’s nachts terug in andere vormen. Dromen blijken te helpen bij geheugenconsolidatie en bij het verwerken van stress, verlies en trauma. Soms doet de psyche ’s nachts het werk waar we overdag niet aan toekomen.

De grote vraag blijft: doet de inhoud van dromen ertoe? Of is het voldoende om te weten dát we dromen, ongeacht waarover? Voor psychoanalytici – en zeker voor Jungiaanse denkers – is de inhoud cruciaal. Droombeelden kunnen blinde vlekken in ons zelfbeeld blootleggen en vastgeroeste denkpatronen losser maken.

Dromen brengen emoties als schaamte, schuld of trots naar boven die we liever wegstoppen. Misschien ligt de betekenis van dromen uiteindelijk niet in het ontcijferen van symbolen, maar in de bereidheid om ze serieus te nemen. Dromen vormen een ruimte waarin de psyche vrij kan spreken, zonder de censuur van logica, sociale wenselijkheid of zelfcontrole. Wie droomt, krijgt daarmee geen kant-en-klare antwoorden, maar wel toegang tot vragen die overdag vaak worden vermeden. Juist omdat dromen zich onttrekken aan eenduidige interpretatie, kunnen ze ons confronteren met emoties, conflicten en verlangens die buiten het bewuste blikveld zijn geraakt. In die zin zijn dromen geen raadsel dat opgelost moet worden, maar een uitnodiging tot zelfonderzoek.

Bron: Psychology Today