Asielinstroom zakt naar het laagste niveau in jaren: de daling zit niet waar Den Haag kijkt

zaterdag, 19 september 2026 om 11:12

In het voorjaar meldden zich wekelijks nog rond de duizend mensen voor asiel. De laatste twee weken bleef de teller onder de zeshonderd, terwijl de instroom in de zomer en vroege herfst normaal juist oploopt. Het kabinet wijst naar zijn eigen wetten, de uitvoeringsdiensten houden zich opvallend stil. En wie de cijfers uitsplitst, komt uit bij een groep waar het politieke debat nauwelijks over gaat.

Van duizend naar onder de zeshonderd

De weekcijfers lopen gestaag terug. Half augustus ging het nog om circa 720 personen per week, daarna om 680, 630, 580 en 590. In het voorjaar lag dat wekelijkse totaal rond de 900 tot 1000. Zo'n daling van ruim een derde binnen een half jaar is uitzonderlijk, zeker in het seizoen waarin de aantallen doorgaans stijgen.

Wie alleen naar het weektotaal kijkt, ziet een succesverhaal. Wie de uitsplitsing bekijkt, ziet iets anders.

De daling zit in de nareis

Sinds juni worden de weekcijfers uitgesplitst in eerste aanvragen en nareizigers. Dat maakt het beeld scherper. Het aantal eerste asielaanvragen ligt week na week tussen ruwweg 380 en 460 en beweegt dus nauwelijks. Het aantal ingereisde nareizigers zakte in dezelfde periode van circa 250 per week naar 110 tot 120.

Daar zit de hele daling. Nareizigers zijn gezinsleden van mensen die hier al een asielvergunning hebben; driekwart van hen komt uit Syrië. In 2025 kwamen nog ruim 16.000 van deze familieleden naar Nederland, 39 procent meer dan een jaar eerder en het hoogste aantal sinds de metingen in 2013 begonnen. Ook het eerste kwartaal van 2026 lag nog 21 procent boven vorig jaar.

De nieuwe wet kan het nog niet zijn

Op 12 juni gingen het Europese asiel- en migratiepact en strengere Nederlandse regels tegelijk in: alleen de wettelijk gehuwde partner en minderjarige kinderen mogen nog overkomen. Aantrekkelijke verklaring, maar rekenkundig wringt het. Wie toestemming krijgt, moet eerst bij een ambassade in de regio een visum ophalen, en voor dat ophalen staat een termijn van maximaal zes maanden. Een deel van de mensen die nu aankomen, kreeg het groene licht dus ruim vóór de wetswijziging.

De nareizigers die deze maand landen op Schiphol, stonden al in de rij toen de nieuwe wet nog niet gold.

Een spoor naar Teheran

Er is een spoor dat in het debat ontbreekt, en dat niemand officieel aan de daling koppelt: het ophalen van dat visum is in delen van het Midden-Oosten lastiger geworden. De Nederlandse ambassade in Teheran is gesloten voor publiek en de consulaire dienstverlening is opgeschort, waardoor daar geen visumsticker meer wordt afgegeven. In maart erkende de immigratiedienst formeel dat de situatie in Iran en delen van het Midden-Oosten overmacht oplevert in visumprocedures: wie zijn visum niet op tijd kan ophalen, krijgt drie maanden extra. Die noodmaatregel geldt tot 20 september.

Ook Europees vallen de aantallen terug. Het aantal irreguliere grensoverschrijdingen lag in de eerste acht maanden van 2026 ruim een derde lager dan een jaar eerder.

Wat dit betekent

Een daling die vooral bestaat uit uitgestelde gezinsreizen, is iets anders dan een structureel lagere instroom. Zolang de eerste aanvragen stabiel blijven, kan de nareis net zo hard terugveren als de consulaire route in de regio weer openligt. Voorzichtigheid is hier geen bescheidenheid, maar rekenwerk.