Je ex tegenkomen is geen toeval: een wiskundige rekende het uit

Je staat in de supermarkt bij de kaas en daar is ze ineens: je ex. Wat een pech, denk je. Maar met pech heeft het weinig te maken. Zulke ontmoetingen kun je gewoon uitrekenen.

Sandjai Bhulai, hoogleraar Business Analytics aan de Vrije Universiteit Amsterdam, deed dat voor een video van de Universiteit van Nederland. Hij rekende niet alleen uit hoe vaak je iemand tegenkomt. Hij rekende ook uit hoe vaak je iemand nét misloopt.

Om de formule te testen, liepen zes proefpersonen een uur lang willekeurig door de stad. Vooraf voorspelde Bhulai zes ontmoetingen en negen bijna-ontmoetingen. Het werden er zes en acht.

Dat is opvallend dichtbij. De boodschap: wat voelt als toeval, volgt een patroon dat je kunt voorspellen.

De video werd veel bekeken. Dat verbaasde Bhulai zelf. Hij maakte eerder ook video's over onderwerpen als de aanrijtijden van ambulances. "Daar was ik wel verbaasd over, want ambulances zijn toch zoveel belangrijker", zegt hij. "Blijkbaar doen die prikkelende vragen, waarvan je denkt dat je ze niet kunt beantwoorden, het best goed."

Kijkers dachten mee. Zitten huizen en grachten zo'n berekening niet in de weg? In het gebied van het experiment viel dat mee. Er waren genoeg doorsteekjes tussen de huizen door.

Toch zijn er plekken waar het misgaat. Denk aan twee lange straten die pas aan het eind met elkaar verbonden zijn. Of aan een lang kanaal waar je niet zomaar overheen komt. Dan lopen formule en werkelijkheid uit elkaar. "Maar in dichtbebouwd stedelijk gebied maakt het eigenlijk niet zo heel veel uit", zegt Bhulai.

Een andere kijker kent het gevoel. Om drie uur 's nachts kom je een half uur lang geen auto tegen. En dan moet je net op die rotonde remmen voor die ene andere auto.

Ook dat is te verklaren. 's Nachts is er veel minder verkeer. Maar een rotonde is één punt waar auto's uit vier of meer richtingen samenkomen. Op een rechte weg komt verkeer maar uit één richting. De kans dat je juist op de rotonde iemand treft, is dus wat groter.

Het mooiste vindt Bhulai de toepassing in zogeheten MANET-netwerken: mobile ad hoc networks. Daarin sturen toestellen een bericht aan elkaar door, zonder vaste zendmast. A geeft het door aan B als die dichtbij is, B aan C, en zo verder tot de ontvanger.

De formule werkt ook voor de verspreiding van virussen. En voor receptoren in je hersenen die elkaar moeten vinden. "Voor de wiskunde maakt het niet uit of het mensen zijn, auto's of deeltjes in je lichaam", zegt Bhulai. "Je hebt gewoon een object dat beweegt."

Eén ding had hij graag nog laten zien. In de video wordt een stuk snel doorgespoeld. Juist daar maakte hij een formule eenvoudiger, zodat je geen rekenmachine meer nodig hebt. Voor wiskundigen is dat het mooiste deel.

Dus kom je je ex binnenkort weer tegen? Dan is dat geen noodlot. Het is gewoon statistiek.