Nederland telt 29 vrije dagen. Iran 53.

Wie deze zomer op een strandbedje ligt te rekenen hoeveel dagen er nog over zijn, doet er goed aan niet naar het buitenland te kijken. Een vergelijking van het wettelijk verplichte vrij in 185 landen zet Nederland namelijk op een plek waar weinig mensen het zouden zoeken: net onder het gemiddelde van de wereld.

De teller loopt in 2025 van negen dagen tot 53. Iran staat bovenaan met 53 dagen wettelijk verlof en betaalde feestdagen samen — meer dan vijf keer zoveel als de Verenigde Staten, dat op tien blijft steken. Alleen Micronesië doet het met negen dagen nog slechter. Het Amerikaanse cijfer is geen vergissing: de federale wetgeving verplicht particuliere werkgevers daar helemaal niet tot betaalde vakantie.

Het Midden-Oosten is sterk vertegenwoordigd in de top: Jemen 45, Bahrein 44, Koeweit 42, Oman 39. Dat komt deels doordat een lange rij feestdagen de traditionele zesdaagse werkweek compenseert.

Het wereldgemiddelde ligt op 30 dagen. Nederland komt uit op 29 en zit daarmee in hetzelfde gezelschap als Duitsland, Ierland en Zwitserland. België haalt precies 30, het Verenigd Koninkrijk 28. De echte Europese uitschieters liggen elders: IJsland 40, Oostenrijk 38, Frankrijk en Spanje 36, Zweden en Portugal 35.

Grote Aziatische economieën vallen juist ver terug. China komt niet verder dan 16 dagen, India 18 en Japan 26. Ook Canada verrast met 19 en Mexico met 14.

De 29 dagen van Nederland zijn een optelsom van twee heel verschillende dingen, en dat verschil is precies waar het misverstand zit.

Het wettelijk minimum is helder: vier keer het aantal uren dat u per week werkt. Bij een 40-urige werkweek zijn dat 160 uur, oftewel twintig dagen. Alles daarboven heet bovenwettelijk verlof en bestaat alleen als uw cao of arbeidscontract het regelt. Die extra dagen mag een werkgever wél uitbetalen; de wettelijke niet.

Bij feestdagen wordt het ongemakkelijk. Geen enkele Nederlandse wet bepaalt dat Nieuwjaarsdag, Koningsdag, Hemelvaart of Tweede Kerstdag vrije dagen zijn. Dat u die dagen thuis zit, dankt u aan de cao of aan uw arbeidsovereenkomst — niet aan het Burgerlijk Wetboek. Bevrijdingsdag is het scherpste voorbeeld: veel cao's geven daar één keer per vijf jaar een betaalde vrije dag voor. De eerstvolgende lustrumjaren zijn 2030 en 2035.

Dat Europa er als continent redelijk uitspringt, komt niet doordat het overal royaal is, maar doordat er nauwelijks landen onderaan bungelen. De Europese arbeidstijdenrichtlijn schrijft voor dat elke werknemer jaarlijks minstens vier weken betaalde vakantie krijgt, en die ondergrens mag niet worden afgekocht — behalve als het dienstverband eindigt. Lidstaten mogen ruimhartiger zijn, en veel zijn dat ook.

Nederland is dat, kortom, maar mondjesmaat. Het wettelijk fundament is precies het Europese minimum. De rest is onderhandeld.

Meer weten?