Top in Shenzhen geen tweede Jalta, het wordt nog veel erger, waarschuwt oud-NAVO-ambassadeur Daalder
Samenleving
Donderdag zitten Donald Trump, Xi Jinping en Vladimir Poetin voor het
eerst met z’n drieën aan tafel, in de Chinese stad Shenzhen. Overal valt
het woord Jalta, naar de conferentie waar Roosevelt, Churchill en Stalin
in 1945 de naoorlogse wereld verdeelden. Ivo Daalder, in Den Haag
opgegroeid en van 2009 tot 2013 Amerikaans ambassadeur bij de NAVO,
kan zich niet vinden in die vergelijking. De situatie is volgens hem nog vele malen erger.
Dat schrijft hij in een analyse
op zijn nieuwsbrief America Abroad. Daalder is sinds september ook
hoogleraar op de Kooijmansleerstoel van de Universiteit Leiden.
Trump krijgt de foto, Poetin en Xi krijgen de ruimte
De leiders in Jalta hadden legers in het veld en een oorlog die bijna
gewonnen was. De mannen in Shenzhen hebben dat niet, schrijft Daalder.
“Ze kunnen de wereld niet verdelen, tenzij de rest van de wereld ze dat
laat doen.”
Het gevaar zit volgens hem ergens anders. Alle drie voelen zich thuis
in de machtspolitiek van de negentiende eeuw, maar Poetin en Xi spelen
dat spel beter. Ze zullen Trump vleien, hem een paar overwinningen
gunnen en ondertussen zijn zwakte uitbuiten.
Daalder verwacht dat Trump naar huis gaat met een handelsbestand en
misschien praatjes over kernwapenbeheersing. Het
Witte Huis zei vrijdag dat Trump het terugdringen van kernwapens wil
bespreken. Poetin en Xi krijgen iets waardevollers: een close-up van een
president die een overwinning belangrijker vindt dan wat ook.
Feiten op een rij
- De top is donderdag 19 november, aan de rand van de APEC-top van landen rond de Grote Oceaan.
- Oekraïne staat officieel niet op de agenda. Volgens Daalder zegt het Kremlin dat Poetin en Trump er wel over praten.
- In Abu Dhabi eiste Rusland vorige week dat de NAVO terug moet naar de posities van 1997, meldde The New York Times. Dat was voor Polen en de Baltische staten lid werden.
- In Litouwen staan sinds 2017 270 Nederlandse militairen in een NAVO-gevechtsgroep onder Duitse leiding, meldt Defensie.
Waarom de komende twee jaar het gevaarlijkst zijn
Poetin en Xi zien allebei een kans die straks voorbij is, schrijft
Daalder. Op lange termijn loopt de tijd tegen Poetin, want Europa
bewapent zich. Op korte termijn, met Trump in het Witte Huis, Amerika
afgeleid door de oorlog met Iran en Europa nog niet klaar, denkt Poetin
juist dat hij moet doorpakken.
Daalder vermoedt dat Poetin Oekraïne deze winter wil breken en daarna
misschien Europa onder druk zet. In Abu Dhabi hielden de Russen de Koude
Oorlog en het Warschaupact zelfs voor als voorbeeld voor het Europa van
na de oorlog. Ook wil Moskou dat Groot-Brittannië en Frankrijk hun
kernwapens niet meer inzetten om andere Europese landen te beschermen.
EU-buitenlandchef Kaja Kallas noemde de
Russische eisen maandag absurd.
De komende twee jaar worden waarschijnlijk de gevaarlijkste periode.- Ivo Daalder, oud-ambassadeur van de VS bij de NAVO
Bij Xi loopt de rekensom andersom: zodra de Aziatische bondgenoten
van Amerika zich bewapenen en Trump vertrekt, kan zijn kans verlopen. De
Australische oud-premier Kevin Rudd, kenner van China, schat de kans op
een Chinese zet tegen Taiwan in 2028 op één op drie. Dat is het laatste
volle jaar van Trump. Elke keer dat Trump bij Xi aanklopt voor een deal,
groeit in Beijing het gevoel dat China de sterkste kaarten heeft. “Zo
brokkelt afschrikking af,” schrijft Daalder.
Olie tegenover zon en wind
Xi denkt volgens Daalder als enige ook aan deze eeuw. China beheerst
de markt voor zeldzame aardmetalen en maakt het grootste deel van ’s
werelds zonnepanelen, accu’s en elektrische auto’s. “Trump en Poetin
zijn mannen van olie. Xi zet in op zon en wind,” schrijft hij.
Poetin heeft daarom de zwakste hand. Europa en Oekraïne kunnen zijn
gok samen laten mislukken, denkt Daalder. Xi stoppen vraagt meer: ook de
democratieën in Azië en de middelgrote landen van de wereld.
Europa zit straks aan tafel, maar heeft nog geen plan
Europa zette vrijdag een eerste stap. In Dublin spraken de EU-leiders
af dat de EU-instellingen samen met Frankrijk, Duitsland,
Groot-Brittannië, Italië en Polen Europa vertegenwoordigen bij
vredesgesprekken over Oekraïne, meldt
EU Perspectives. Nederland zit niet in dat team. “Goed. Maar weten
wie er aan tafel zit is nog geen strategie,” schrijft Daalder.
De middelgrote mogendheden moeten samen optrekken, want als we niet aan tafel zitten, staan we op het menu.- Mark Carney, premier van Canada
Die woorden sprak de Canadese premier Mark Carney in januari in
Davos. Volgens Daalder moeten de middelgrote landen nu drie dingen doen.
Oekraïne krijgt wat het nodig heeft om de winter door te komen en een
aanval op een NAVO-land krijgt een gezamenlijk antwoord, met of zonder
Washington. Samen moeten ze minder afhankelijk worden van China voor
zeldzame metalen, accu’s en AI. En ze moeten de bondgenootschappen
overeind houden, zodat een Amerika na Trump weer kan aansluiten.
Macht hebben ze samen genoeg, vindt Daalder. Wat ontbrak was de wil
om die te gebruiken. “Als Shenzhen ze niet overtuigt, lukt niets dat
meer.”
Meer weten?
Lees ook
POPULAIR NIEUWS

Welke warmtepomp is de beste? Bespaar duizenden euro's door deze vóór 31 december aan te schaffen

Waarom stijgt het Duitse pensioen in 2027 twee keer zo hard als je AOW?

Overwinteren zonder de hoogbouw van Benidorm? Gepensioneerden ontdekken La Palma, en dit kost een maand op het groene eiland

Motor laten draaien tijdens het ijskrabben? In Nederland mag het, over de grens kost het je tot 130 euro

Is een mandarijn even gezond als een sinaasappel? Grote verschillen in vitaminen en mineralen
