Succesvolle Artemis-lancering – en meteen een heel aards probleem: het toilet doet het niet

De eerste bemande reis richting de maan in meer dan een halve eeuw is een feit: Artemis 2 is succesvol gelanceerd en de Orion-capsule cirkelt inmiddels rond de aarde op weg naar een maanbaan. Toch werd de euforie aan boord al snel onderbroken door een heel aards probleem: het toilet gaf er kort na de start de brui aan.

Volgens NASA merkte de bemanning een knipperend waarschuwingslampje op bij het nieuwe Universal Waste Management System, de hightech wc die speciaal voor deze missie is ontwikkeld. De ‘maan-wc’ schakelde zichzelf uit, waarna vluchtleiders de astronauten adviseerden voorlopig terug te vallen op een ouderwets noodsysteem van zak en trechter, een zogenoemd collapsible contingency urinal. Intussen werd vanaf de grond koortsachtig meegedacht om het systeem weer online te krijgen, wat later ook lukte.

Dat uitgerekend het toilet problemen geeft, is minder futiel dan het klinkt. De vierkoppige bemanning – de Amerikanen Reid Wiseman, Victor Glover en Christina Koch en de Canadees Jeremy Hansen – verblijft zo’n tien dagen in een relatief krappe capsule, verder van de aarde dan wie dan ook sinds Apollo 17 in 1972. In die microzwaartekracht is afvalverwerking niet alleen een kwestie van comfort, maar ook van gezondheid, hygiëne en zelfs apparatuurveiligheid.

Feitelijk kader – menselijke kwetsbaarheid in hightech tinblikDe Orion-capsule wordt voortgestuwd door het Europese servicemodule, dat 33 motoren en systemen voor energie, koeling, water en zuurstof huisvest. De raket daaronder, het 98 meter hoge Space Launch System, levert meer stuwkracht dan de Saturn V uit het Apollo-programma en verbruikt ruim 2,6 miljoen liter vloeibare waterstof en zuurstof per lancering. Tegen deze achtergrond lijkt een wc-defect klein, maar het raakt direct aan de leefbaarheid van de mini-woonruimte waarin vier mensen dagenlang opgesloten zitten.