Naar inhoud springen

AI heeft het 'bijna onmogelijk' gemaakt om werkstukken op universiteiten te beoordelen, zegt toezichthouder

Tech, AI, auto
Studenten schrijven met pen en papier aan rijen tafels in een tentamenzaal.
Van alle Engelse studenten zegt 94 procent AI te gebruiken bij opdrachten die meetellen voor hun cijfer. Twee jaar geleden was dat nog 53 procent. De Britse onderwijstoezichthouder trekt nu aan de bel: universiteiten moeten terug naar tentamens in de zaal en mondelinge examens.

Toezichthouder wil toetsen zonder AI

De Office for Students (OfS), de toezichthouder op het hoger onderwijs in Engeland, publiceerde op 11 november een rapport met Advance HE, een organisatie die universitair onderwijs verbetert. Hun conclusie: veel opdrachten die studenten thuis maken, kan AI met weinig moeite van de student op hoog niveau afmaken. Vooral het essay dat je op afstand inlevert, is kwetsbaar.
Tentamens in de zaal, presentaties en praktijkopdrachten meten volgens het rapport het best wat een student kan. Josh Fleming, directeur strategie en uitvoering bij de OfS, wil dan ook “veel meer toetsing zonder AI”, zegt hij in The Guardian. Universiteiten die geen betrouwbare toetsen hebben, kunnen hun registratie in gevaar brengen. De OfS noemt boetes en het stopzetten van financiering als mogelijke straf.

In cijfers

  • 94 procent van de Engelse studenten gebruikte eind 2025 AI bij opdrachten, tegen 53 procent eind 2023.
  • 244 medewerkers en 91 studenten van minstens 127 universiteiten en hogescholen deden mee, van juni tot september 2026.
  • 147 instellingen zijn lid van Universities UK, de koepel die zegt dat er al veel is veranderd.

Studenten kunnen hun eigen essay niet navertellen

De verhalen uit het onderzoek zijn schokkend. Studenten vertelden over medestudenten die een opdracht met AI “soms in een paar minuten” afrondden en een vergelijkbaar cijfer kregen als studenten die het zonder AI deden. Sommigen konden zich basale details van het werk dat ze net hadden ingeleverd niet herinneren.
“Mensen hebben me gewoon toegegeven: ‘Dit hele essay heb ik met ChatGPT geschreven’”, zei een student. “Ze worden niet betrapt, krijgen waarschijnlijk een goed cijfer en omdat het de eerste keer werkte, doen ze het bij de volgende opdracht weer.” Een andere student vond het “ontzettend ontmoedigend” om een essay helemaal zelf te schrijven en precies hetzelfde cijfer te krijgen als iemand die AI het werk liet doen.
AI vormt een risico voor een hele generatie voor het systeem zoals het nu is.
- Josh Fleming, directeur strategie en uitvoering Office for Students

Docenten krijgen stapels gelijke werkstukken

Docenten herkennen het. Ze krijgen grote aantallen inzendingen die op elkaar lijken, dezelfde literatuur aanhalen en in dezelfde stijl zijn geschreven. “AI heeft de academische integriteit ernstig in gevaar gebracht”, zei een van hen. Een ander vreest dat de alomtegenwoordige AI het beoordelen van studenten “op sommige terreinen bijna onmogelijk” maakt.
Een AI-detector biedt geen uitkomst. Mensen herkennen AI-tekst niet betrouwbaar en detectiesoftware is wisselvallig en makkelijk te omzeilen, staat in het rapport. Veel instellingen werken met een stoplichtsysteem, met groen, oranje en rood voor wat mag. Studenten snappen die regels vaak niet.

Twee rijstroken: AI helemaal wel of helemaal niet

De University of Bath koos in september voor een tweebaansmodel uit Sydney. Elke toets zit in een gesloten baan, waar AI geblokkeerd is, of in een open baan, waar AI mag en de opdracht daarop is gemaakt. Andere instellingen laten studenten AI-teksten bekritiseren of beoordelen het werk in tussenstappen. Ook de vraag of ChatGPT je dommer maakt speelt mee: sommige vormen van AI-gebruik halen volgens het rapport de denkinspanning weg die je nodig hebt om echt te leren.
We verwachten dat universiteiten dit probleem serieus nemen.
- Britse ministerie van Onderwijs
Het ministerie van Onderwijs eist dat de OfS haar regels “snel” aanscherpt. Tentamens in de zaal en mondelinge verdedigingen kosten wel veel tijd en geld, waarschuwt het rapport, en een gesloten-boektentamen kan sommige studenten met een beperking benadelen.

Ook in Nederland krimpt het thuisessay

Nederlandse instellingen zoeken dezelfde kant op. De Vrije Universiteit in Amsterdam raadt docenten hetzelfde tweebaansmodel uit Sydney aan, met de nuchtere vaststelling dat het “vrijwel onmogelijk” is om te controleren hoeveel AI studenten bij opdrachten gebruiken. Aan de Universiteit van Amsterdam krijgen studenten minder essays, meldde NH Nieuws in oktober. Wat overblijft, beoordelen docenten tijdens het schrijven, met tussengesprekken en presentaties.
Studentenvakbond ASVA is daar niet blij mee: studenten hebben volgens de bond recht om academisch schrijven te blijven oefenen. Hoe ver het spieken kan gaan, liet eerder de docent die een AI-val zette voor zijn studenten zien: 47 van zijn 122 studenten trapten erin.
Meer weten?
loading

Loading