AI heeft het 'bijna onmogelijk' gemaakt om werkstukken op universiteiten te beoordelen, zegt toezichthouder
Tech, AI, auto/width:1920/plain/https://s3-newsifier.ams3.digitaloceanspaces.com/welingelichtekringen.nl/images/2026-11/ai-tentamens-universiteit-examenzaal-6afecebc215d1.png@webp)
Van alle Engelse studenten zegt 94 procent AI te gebruiken bij
opdrachten die meetellen voor hun cijfer. Twee jaar geleden was dat nog
53 procent. De Britse onderwijstoezichthouder trekt nu aan de bel:
universiteiten moeten terug naar tentamens in de zaal en mondelinge
examens.
Toezichthouder wil toetsen zonder AI
De Office for Students (OfS), de toezichthouder op het hoger
onderwijs in Engeland, publiceerde op 11 november een
rapport met Advance HE, een organisatie die universitair onderwijs
verbetert. Hun conclusie: veel opdrachten die studenten thuis maken, kan
AI met weinig moeite van de student op hoog niveau afmaken. Vooral het
essay dat je op afstand inlevert, is kwetsbaar.
Tentamens in de zaal, presentaties en praktijkopdrachten meten
volgens het rapport het best wat een student kan. Josh Fleming,
directeur strategie en uitvoering bij de OfS, wil dan ook “veel meer
toetsing zonder AI”, zegt hij in The Guardian. Universiteiten die geen
betrouwbare toetsen hebben, kunnen hun registratie in gevaar brengen. De
OfS noemt boetes en het stopzetten van financiering als mogelijke
straf.
In cijfers
- 94 procent van de Engelse studenten gebruikte eind 2025 AI bij opdrachten, tegen 53 procent eind 2023.
- 244 medewerkers en 91 studenten van minstens 127 universiteiten en hogescholen deden mee, van juni tot september 2026.
- 147 instellingen zijn lid van Universities UK, de koepel die zegt dat er al veel is veranderd.
Studenten kunnen hun eigen essay niet navertellen
De verhalen uit het onderzoek zijn schokkend. Studenten vertelden over
medestudenten die een opdracht met AI “soms in een paar minuten”
afrondden en een vergelijkbaar cijfer kregen als studenten die het
zonder AI deden. Sommigen konden zich basale details van het werk dat ze
net hadden ingeleverd niet herinneren.
“Mensen hebben me gewoon toegegeven: ‘Dit hele essay heb ik met
ChatGPT geschreven’”, zei een student. “Ze worden niet betrapt, krijgen
waarschijnlijk een goed cijfer en omdat het de eerste keer werkte, doen
ze het bij de volgende opdracht weer.” Een andere student vond het
“ontzettend ontmoedigend” om een essay helemaal zelf te schrijven en
precies hetzelfde cijfer te krijgen als iemand die AI het werk liet
doen.
AI vormt een risico voor een hele generatie voor het systeem zoals het nu is.- Josh Fleming, directeur strategie en uitvoering Office for Students
Docenten krijgen stapels gelijke werkstukken
Docenten herkennen het. Ze krijgen grote aantallen inzendingen die op
elkaar lijken, dezelfde literatuur aanhalen en in dezelfde stijl zijn
geschreven. “AI heeft de academische integriteit ernstig in gevaar
gebracht”, zei een van hen. Een ander vreest dat de alomtegenwoordige AI
het beoordelen van studenten “op sommige terreinen bijna onmogelijk”
maakt.
Een AI-detector biedt geen uitkomst. Mensen herkennen AI-tekst niet
betrouwbaar en detectiesoftware is wisselvallig en makkelijk te
omzeilen, staat in het rapport. Veel instellingen werken met een
stoplichtsysteem, met groen, oranje en rood voor wat mag. Studenten
snappen die regels vaak niet.
Twee rijstroken: AI helemaal wel of helemaal niet
De University of Bath koos in september voor een tweebaansmodel uit
Sydney. Elke toets zit in een gesloten baan, waar AI geblokkeerd is, of
in een open baan, waar AI mag en de opdracht daarop is gemaakt. Andere
instellingen laten studenten AI-teksten bekritiseren of beoordelen het
werk in tussenstappen. Ook de vraag
of ChatGPT je dommer maakt speelt mee: sommige vormen van AI-gebruik
halen volgens het rapport de denkinspanning weg die je nodig hebt om
echt te leren.
We verwachten dat universiteiten dit probleem serieus nemen.- Britse ministerie van Onderwijs
Het ministerie van Onderwijs eist dat de OfS haar regels “snel”
aanscherpt. Tentamens in de zaal en mondelinge verdedigingen kosten wel
veel tijd en geld, waarschuwt het rapport, en een gesloten-boektentamen
kan sommige studenten met een beperking benadelen.
Ook in Nederland krimpt het thuisessay
Nederlandse instellingen zoeken dezelfde kant op. De Vrije
Universiteit in Amsterdam raadt docenten hetzelfde tweebaansmodel uit
Sydney aan, met de nuchtere vaststelling dat het “vrijwel onmogelijk” is
om te controleren hoeveel AI studenten bij opdrachten gebruiken. Aan de
Universiteit van Amsterdam krijgen studenten minder essays, meldde
NH Nieuws in oktober. Wat overblijft, beoordelen docenten tijdens
het schrijven, met tussengesprekken en presentaties.
Studentenvakbond ASVA is daar niet blij mee: studenten hebben volgens
de bond recht om academisch schrijven te blijven oefenen. Hoe ver het
spieken kan gaan, liet eerder de
docent die een AI-val zette voor zijn studenten zien: 47 van zijn
122 studenten trapten erin.
Meer weten?
Lees ook
POPULAIR NIEUWS

Officieel 65, feitelijk 60: hier stoppen werkenden jaren eerder dan in Nederland

Dit is de 'klusjesman' uit de Deventer Moordzaak

Wetenschappers vinden elektrische kam uit die haargroei 'bijna 100 procent' herstelt

Op de Chinese beurs is de AI-zeepbel al gebarsten, nu wij nog

Gladde stoep voor je deur: ben jij aansprakelijk als iemand uitglijdt?

