Er zitten in families psychische aandoeningen die steeds weer opduiken bij nieuwe generaties. Dat depressie, schizofrenie of bipolaire stoornis “in de familie zit”, is geen fabeltje. Grote familiestudies laten zien dat wie een naaste met een ernstige psychische aandoening heeft, zelf duidelijk meer risico loopt – maar ook dat de meeste mensen zónder belaste familie de diagnose krijgen.
In een Deens onderzoek volgden wetenschappers ruim 3 miljoen mensen meer dan 50 jaar via nationale registers. Zij zagen dat de kans op bijvoorbeeld een depressie oploopt van circa 8 procent in de algemene bevolking naar ruim 15 procent als je een eerstegraads familielid met depressie hebt. De onderzoekers schrijven: “Individuals with family members with a mental disorder face increased risks of the same disorder”, maar benadrukken in dezelfde adem dat ongeveer 60 procent van de depressies optreedt bij mensen zonder zieke naaste. (meer over dit onderzoek in The Lancet)
Ook bij schizofrenie en bipolaire stoornis speelt erfelijkheid een grote rol. Samenvattend onderzoek schat de erfelijkheid van schizofrenie op rond de 80 procent en die van een bipolaire stoornis op 70 tot 90 procent. Dat betekent niet dat 80 procent van de kinderen van iemand met schizofrenie zelf ziek wordt, maar dat genetische verschillen een groot deel van de kwetsbaarheid verklaren in de populatie. (Zijn psychische aandoeningen erfelijk?)
- Hoe dichter de verwantschap, hoe groter het extra risico, maar dat risico blijft altijd kans, geen zekerheid.
- Genen en omgeving werken samen: stress, trauma, middelengebruik en leefstijl kunnen een sluimerende kwetsbaarheid aanzetten of juist dempen.
Gezaghebbende instituten als het Amerikaanse NIMH benadrukken daarom dat mentale stoornissen meestal ontstaan uit een mix van erfelijke aanleg, levenservaringen en toevallige biologische factoren. Genetische tests kunnen hooguit iets zeggen over verhoogde vatbaarheid, niet over een individueel lot.
De ongemakkelijke maar hoopvolle conclusie: ja, je erft een deel van de mentale kwetsbaarheid van je familie, maar nooit één-op-één. Risico is geen vonnis. Vroeg hulp zoeken, stress beperken en voorzichtig zijn met alcohol en drugs blijven factoren waar je wél invloed op hebt – ook als je familiegeschiedenis tegenzit.
POPULAIR NIEUWS
Deze ietwat smerige tip verbetert je sportprestaties en maakt je slimmer
BBB wilde ‘oernederlandse traditie’ behouden: BBB-minister Moes vindt brand Vondelkerk 'groot verlies'
De 8 vragen die je altijd aan je dokter in het ziekenhuis moet stellen
Waarom de ayatollahs in Iran nu wankelen
"Collega’s hebben verschrikkelijke dingen gezien en meegemaakt"
Zit je vast in een verhaal dat niet meer bij je past? Zo breng je daar verandering in
Loading