Japanners groepsmensen, Amerikanen individualistisch? Nieuwe studie geeft ander perspectief
Wetenschap/width:1920/height:1280/plain/https://s3-newsifier.ams3.digitaloceanspaces.com/welingelichtekringen.nl/images/2026-11/1d10ef13-d406-4e1a-b952-0010067ef9f3-6ae9eb186c8ca.jpg@webp)
Japan en de Verenigde Staten schelen op een individualismeschaal van
100 punten nog maar 2,2 punt. Dat bleek vorig jaar uit een studie in 102
landen. Wie op school leerde dat Amerikanen erg individualistisch ingesteld zijn en
Japanners groepsmensen, zal mentaal even moeten hergroeperen.
Het idee van het individualistische Westen en het collectieve Oosten
komt grotendeels van een Nederlander: sociaal psycholoog Geert Hofstede
(1928-2020). Psychologen van de University of the West of England in
Bristol zetten in Psychology
Today op een rij waarom zijn bekendste indeling nog altijd omstreden
is.
Mythe: Hofstede mat de cultuur van hele landen
Hofstede mat de werkwaarden van IBM-personeel. Eind jaren zestig en
begin jaren zeventig vulden werknemers van de computerfabrikant
wereldwijd een vragenlijst in, vooral geschoolde mensen uit de
middenklasse. Daaruit leidde hij in 1980 scores per land af.
Psycholoog Miles Thompson en zijn collega’s noemen dat een wankele
basis. Eén bedrijf, één soort werknemer: hoe goed staat zo’n groep voor
een hele bevolking?
Nederland kwam in die oude ranglijst hoog uit, met 80 punten. Alleen
een handvol Engelstalige landen scoorde hoger, met de VS bovenaan op
91.
Mythe: de vragen gingen over ik en wij
Zes vragen bepaalden de score, en ze gingen allemaal over je ideale
baan. Wie tijd voor privé en gezin, vrijheid in het werk en uitdaging
belangrijk vond, telde als individualist. Wie hechtte aan opleiding,
goede werkomstandigheden en het benutten van zijn vaardigheden, telde
als collectivist.
Onderzoekers vragen zich al lang af of dat meet wat het belooft. Van
voorkeuren op kantoor naar de cultuur van een land is een flinke sprong.
Een eenduidige definitie van individualisme en collectivisme is er na
tientallen jaren onderzoek nog altijd niet.
Feiten op een rij
- Hofstedes werk uit 1980 berust op een enquête onder werknemers van één bedrijf, IBM.
- De nieuwe index van Akaliyski en collega’s (2025) beslaat 102 landen met 88 procent van de wereldbevolking.
- Zweden is daarin het meest individualistisch (75,7 punten), Groot-Brittannië staat zevende (69,4).
- Volgens die studie overschatte Hofstede het individualisme van Engelstalige landen met 27 punten.
Mythe: het Oosten is collectief, het Westen niet
Een team rond de Bulgaarse cultuurpsycholoog Plamen Akaliyski bouwde
een nieuwe index uit de World Values Survey en de European Values Study.
Die meet vrijheid, tolerantie en gelijkheid. De studie
in het Journal of Personality and Social Psychology verscheen in
december 2025.
Welvarende Oost-Aziatische landen als Japan, Zuid-Korea en Taiwan
blijken daarin behoorlijk individualistisch. De meest collectieve landen
liggen in het mondiale zuiden: Bangladesh, Egypte en Myanmar.
Individualisme hangt volgens de onderzoekers samen met welvaart en
bestaanszekerheid, niet met windrichting.
Individualisme heeft niets met egoïsme te maken. Het draait erom dat mensen elkaar als individu behandelen.- Vivian Vignoles, hoogleraar psychologie aan de University of Sussex
Een andere studie, van Tim Lomas en collega’s uit 2023, legde 120.000
mensen in 116 landen via de Gallup World Poll een vraag voor: moet je
vooral voor jezelf zorgen of voor anderen? In het Oosten kozen méér
mensen voor zelfzorg dan in het Westen. Misschien hoort goed voor jezelf
zorgen er in een collectieve cultuur bij, opperen de onderzoekers, om de
groep niet tot last te zijn.
Feit: het gemiddelde zegt niets over je buurman
Ook binnen een land lopen de verschillen ver uiteen, naar geloof,
generatie, afkomst of politieke voorkeur. Iemand de gemiddelde score van
zijn land toedichten heet in de statistiek de ecologische drogreden. Een
Nederlander met een hechte familie en een dorpsgemeenschap is niet
individualistisch omdat zijn land dat op papier is.
Daar zijn critici ook voorzichtig mee als landenscores worden
gekoppeld aan geluk of vertrouwen. Eerder bleek bijvoorbeeld dat rijke
mensen niet per se egoïstischer zijn: groepslabels plakken
makkelijker dan ze kloppen.
Feit: de wereld wordt wel individualistischer
Dat het begrip schuurt, betekent niet dat er niets aan de hand is.
Henri Santos en collega’s bekeken in 2017 51 jaar aan gegevens uit 78
landen. In de meeste samenlevingen namen individualistische waarden en
gewoontes toe, zoals kleinere huishoudens en meer alleen wonen. Dat gaat
niet overal even snel en landen worden er geen kopieën van elkaar door.
Het sluit aan bij internationaal
onderzoek naar de ongelukkigste generatie, dat ook landen
vergeleek.
Hofstede zelf waarschuwde al dat zijn dimensies de werkelijkheid
vereenvoudigen. Thompson en zijn collega’s sluiten af met een beeld dat
hij had kunnen bedenken: problemen beginnen pas als je de kaart verwart
met het landschap.
Meer weten?
POPULAIR NIEUWS
Ramen aan de buitenkant beslagen na een heldere nacht? Dan doet je glas het juist goed
Een thuisbatterij vóór januari kopen? Reken eerst deze drie scenario’s door
De Lelijke Eend is terug als elektrische Citroën: wat is er nog over van de oude?
Hangt je CO-melder naast de cv-ketel op ooghoogte? Daar hoort hij volgens de brandweer niet
Welke hortensia's snoei je voor de winter en welke laat je juist met rust?
