Gekrabbel in je plafond? Zo herken je de ongenode gast — en wat je eraan mag doen

vrijdag, 09 oktober 2026 om 17:42

Het wordt kouder, en dan begint het boven je hoofd te leven. Gekrabbel in het plafond, gestommel op zolder midden in de nacht. Wie er precies bij je woont, bepaalt wat je eraan mag doen. En dat is soms minder dan je denkt.

Waarom juist nu

Muizen zoeken in de herfst warmte en eten. Bosmuizen en veldmuizen, die normaal buiten leven, verhuizen in herfst en winter soms naar binnen. De huismuis zit het liefst boven plafonds, maar ook in kelders, kruipruimtes en spouwmuren. Een landelijk meldpunt voor ongedierte krijgt in najaar en winter de meeste vragen over muizen in huis en ratten in de tuin.

Het geluid geeft een eerste hint

Geritsel of gekrabbel in plafond, muren of meterkast, vooral 's avonds, wijst vaak op muizen. Gestommel midden in de nacht kan ook op een steenmarter wijzen. Die is alleen 's nachts actief en woont graag op zolder, in een spouwmuur of in de schuur. En ook ratten klimmen soms in huizen.

Een gaatje van een halve centimeter is al genoeg voor een muis.

De keutels verraden de dader

Zo herken je de sporen

Muis: losse, spitse, donkere keutels van hooguit een halve centimeter.
Rat: keutels tot 2 centimeter lang en een halve centimeter dik, vaak in aan elkaar geplakte hoopjes.
Steenmarter: uitwerpselen steeds op dezelfde plek. Daardoor gaat het op den duur stinken.

Wat je bij muizen en ratten mag

Huismuizen en bruine en zwarte ratten zijn niet beschermd. Op eigen terrein mag je ze vangen met een klem of val. Lijmplanken zijn voor ratten verboden. Zelf gif gebruiken tegen ratten is ook verboden, binnen én buiten. Tegen muizen mag je binnenshuis alleen nog een middel op basis van alfachloralose gebruiken, in een lokdoos. Gif laat je beter over aan een erkende bestrijder.

Let op bij de bosmuis: die is wel beschermd. Je mag hem alleen in gebouwen bestrijden, en dan zonder gif.

Huur je? Meld muizen of ratten dan bij je verhuurder. Gaat het om ratten in de buurt, meld het dan bij de gemeente.

Bij de steenmarter ligt het anders

De steenmarter is beschermd. Je mag hem niet doden, vangen of verjagen. Wat wel mag: zorgen dat hij er niet meer in komt.

Een steenmarter wringt zich door een gat van een centimeter of vijf tot zeven. Via een schuurtje, boomtak of kliko klimt hij zo naar het dak.

Maak een opening pas dicht als je zeker weet dat het dier weg is. Stop er een losse prop krant in en laat die minstens twee nachten zitten. Zit de prop er nog? Dan wordt de opening niet gebruikt en kun je hem direct goed dichtmaken, bijvoorbeeld met een prop kippengaas. Van maart tot en met juni kan er een nest met jongen zijn; dan sluit je niets af. In de herfst speelt dat dus niet.

Vangen of verjagen mag niet. Buitensluiten wel, maar pas als hij weg is.

Gaten dichten zonder nieuwe problemen

Een muis komt al door een gaatje van een halve centimeter. Gaten tot 2 centimeter dicht je met weringspasta. Voor ventilatieroosters gebruik je fijn roestvrijstalen gaas, zodat er lucht door blijft stromen. Purschuim is af te raden. Staalwol werkt, maar niet rond kabels: knaagt een muis die kapot, dan kan kortsluiting de staalwol laten branden.

Zit er in je spouwmuur boven de 2 meter een gat van meer dan 7 millimeter? Laat dan eerst controleren of er geen vleermuizen of vogels wonen.

En begin vooral bij het eten. Voedsel, dierenvoer en vogelvoer horen in afgesloten bussen van glas, metaal of hard plastic. Wie geen buffet aanbiedt, krijgt minder gasten.